Tarım ürünlerini işleyen sanayi tesislerinin önemli bir kısmı, ürünün çabuk bozulma riski veya yüksek taşıma maliyetleri nedeniyle doğrudan tarımın yapıldığı yerlere veya çok yakınına kurulur. Ancak bazı tarımsal ham maddelerin bozulma riski düşüktür ve balyalanarak ya da paketlenerek uzun mesafelere taşınması kolaydır. Bu özelliğe sahip ham maddeleri işleyen tesisler; geniş tüketici kitlesinin bulunduğu, ulaşım ağlarının geliştiği ve sermaye birikiminin yüksek olduğu büyük merkezlerde toplanma eğilimindedir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ham madde kaynağına uzak olmasına rağmen pazar ve ulaşım avantajlarından dolayı bulunduğu yerde gelişme göstermiş sanayi tesislerine uygun bir örnektir?
- İstanbul'daki pamuklu dokuma ve hazır giyim tesisleriAnswer
- BKonya'daki şeker fabrikaları
- CKastamonu'daki (Taşköprü) kâğıt ve selüloz fabrikası
- DIsparta'daki gül yağı üretim merkezleri
- EKars'taki et ve süt ürünleri entegre tesisleri
Answer
Doğru cevap, İstanbul'daki pamuklu dokuma ve hazır giyim tesisleridir. Pamuk taşıması kolay ve bozulmayan bir ürün olduğu için, fabrikalar ham maddeden çok pazar ve ulaşıma göre konumlanmıştır.
İstanbul ve çevresinde tarım alanları çok sınırlıdır ve pamuk tarımı kesinlikle yapılmamaktadır. Buna rağmen Türkiye'nin en büyük pamuklu dokuma ve tekstil tesisleri bu bölgededir. Çünkü pamuk, hasat edildikten sonra bozulmayan, balyalanarak çok uzak mesafelere ucuza taşınabilen bir üründür. Bu yüzden fabrikaların pamuk tarlalarına yakın olma zorunluluğu yoktur. Dokuma ve hazır giyim tesisleri, İstanbul'un devasa pazar hacmi (tüketici nüfusu), gelişmiş kara ve deniz yolu ulaşım ağları ve zengin sermaye birikimi nedeniyle ham maddeden uzak olan bu bölgede gelişmiştir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sanayi Tesislerinin Kuruluş Yeri Seçimi ve Ham Madde İlişkisi
Hints
1
Sanayinin kurulduğu yer ile o bölgenin tarımsal üretimini eşleştirin. Seçeneklerdeki illerden hangisi, fabrikasında işlediği ürünü kendi topraklarında hiç yetiştirmez?
2
Şeker pancarı, çay, gül yaprağı ve süt gibi ürünler tarladan veya ahırdan çıktıktan sonra günlerce bekletilemez; çabuk bozulurlar. Oysa pamuk aylarca depolanabilir.
3
İstanbul'da pamuk tarlaları bulunmamasına rağmen devasa bir tekstil sanayisi vardır. Bu durumun nedeni İstanbul'un ulaşım, iş gücü ve pazar (tüketici) açısından eşsiz bir merkez olmasıdır.
Practice More
Demir-çelik sanayisinde enerji kaynağına (taş kömürü) yakınlık ilkesi ile kurulan Karabük ve Ereğli fabrikalarını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Harita üzerinden eleme yöntemi yapabilirsiniz: Konya'da pancar, Kastamonu'da orman, Isparta'da gül, Kars'ta büyükbaş hayvan bolca bulunur. Bu yörelerdeki fabrikaların temel sebebi bölgenin coğrafi/tarımsal yapısıdır (ham maddedir). Oysa İstanbul'un tekstil merkezi olması doğrudan beşeri ve ekonomik gücü (pazar/ulaşım) ile açıklanır.
Estimated Time:1m 0s