Türkiye'de dış kuvvetlerin yer şekillerini biçimlendirme süreci incelendiğinde, buzulların etkisinin akarsu ve rüzgarlara oranla oldukça sınırlı olduğu görülür. Ancak ülkemizdeki Kaçkar, Erciyes, Bolkar ve Cilo gibi birçok yüksek dağın zirveye yakın kesimlerinde sirk çanakları, hörgüç kayalar ve moren yığınları gibi buzul şekillerine rastlanmaktadır.
Buzulların Türkiye'deki bu sınırlı ama belirgin etkisiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- Buzul şekillerinin varlığı yükselti faktörüyle (özel konum), geniş alanlara yayılamaması ise enlem etkisiyle (matematik konum) ilgilidir.Answer
- BTürkiye, dördüncü jeolojik zamanda tamamen buzullar altında kaldığı için bugünkü yer şekillerinin çoğu buzul kökenlidir.
- CBuzulların oluşturduğu sirk ve moren gibi şekiller, ülkemizde sadece matematik konumun uygun olduğu kuzey kıyılarında görülür.
- DTürkiye'deki buzullaşma etkisi matematik konumdan dolayı deniz seviyesinden başladığı için kıyı tipleri üzerinde belirleyicidir.
Answer
Buzul şekillerinin varlığı yükselti (özel konum), bu şekillerin deniz seviyesine inememesi ise enlem (matematik konum) ile açıklanır.
Doğru yargı, buzul şekillerinin varlığını yüksekliğe (özel konum), bu şekillerin kıyıya inemeyip dar alanlarda kalmasını ise Türkiye'nin bulunduğu orta kuşak enlemlerine (matematik konum) bağlayan ifadedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Buzulların Türkiye'deki Etkisi ve Konum İlişkisi
Hints
1
Türkiye'nin orta kuşakta olması buzulların deniz seviyesine inmesini engeller mi?
2
Dağların zirvelerinde buzul görülmesi için o dağın mutlaka çok yüksek olması gerekir; bu hangi konumla ilgilidir?
3
Buzulların varlığı yükseltiyle (özel konum), kıyıya inememesi ise enlemle (matematik konum) açıklanır.
Practice More
Türkiye'de buzul şekillerinin görülmediği dağları (örneğin Canik veya Yıldız Dağları) yükselti farkıyla analiz ediniz.
Estimated Time:1m 15s