Türkiye'de buzulların yer şekillerini şekillendirme etkisi, diğer dış kuvvetlere (akarsu, rüzgar vb.) oranla oldukça sınırlıdır. Ancak Kaçkar, Erciyes, Cilo ve Ağrı gibi yüksek dağlarımızın zirvelerinde sirk gölleri, hörgüç kayalar ve moren yığınları gibi buzul şekillerine rastlanmaktadır. Türkiye'de bu tür yer şekillerinin görülmesi aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan açıklanabilir?
- AÜlkemizin bulunduğu enlem dereceleri (Matematik konum)
- Dağlarımızın ortalama yükseltisinin fazla olması (Özel konum)Answer
- CArazilerimizin farklı jeolojik zamanlarda oluşması
- DBatı rüzgarlarının ve cephe yağışlarının etkisi
Answer
Türkiye'deki buzul şekillerinin varlığı, ülkenin yüksek zirvelere sahip olması yani özel konum (yükselti) özellikleri ile açıklanır.
Türkiye'nin orta kuşakta yer alması nedeniyle deniz seviyesinde buzul görülmez. Ancak yükselti arttıkça sıcaklık düştüğü için - metrenin üzerindeki dağlarda sirk gölü ve moren gibi buzul şekillerine rastlanır. Bu durum doğrudan yükselti yani özel konum özellikleri ile ilgilidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'de buzul şekillerinin varlığı enlem (matematik konum) ile değil, yükselti (özel konum) ile açıklanır.
Hints
1
Buzulların Türkiye'de neden sadece çok yüksek dağ zirvelerinde toplandığına odaklanın.
2
Zirvelerdeki düşük sıcaklık enlem etkisiyle mi yoksa yükseklikle mi açıklanır?
3
Türkiye bir orta kuşak ülkesidir; bu yüzden buzulların varlığı enlemden (matematik konum) ziyade yükseltiye (özel konum) bağlıdır.
Practice More
Buzulların en fazla etkili olduğu bölgeler ile yüksek dağların dağılımını bir dilsiz harita üzerinde karşılaştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Matematik konum Türkiye'ye buzulların neden 'hakim kuvvet' olmadığını söyler; özel konum ise bu kuralın neden bazı yüksek dağlarda (yükselti sebebiyle) bozulduğunu açıklar.
Estimated Time:45s