Türkiye'de çalı formasyonları (maki, garig, psödomaki); orijinal orman örtüsünün beşerî müdahalelerle tahrip edilmesi sonucunda ortaya çıkan sekonder (ikincil) vejetasyon özelliklerini taşımaktadır. Bu formasyonların bölgesel dağılış dinamikleri, tür kompozisyonları ve dikey yöndeki yayılış sınırları göz önüne alındığında, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi Türkiye'nin fiziksel coğrafya özellikleriyle tam olarak örtüşmektedir?
- Akdeniz kuşağında metreye kadar çıkan sandal ve zakkum gibi türlerin oluşturduğu maki üst sınırının Marmara'ya gidildikçe enlem etkisiyle metreye gerilemesi ve bu makilerin tahribiyle süpürge çalısı ile abdestbozan gibi garig türlerinin yaygınlaşması.Answer
- BKaradeniz kıyı kuşağında nemli şartlarda gelişen psödomakilerin, maki formasyonunun sandal ve kermes meşesi gibi türlerinin kış ılıklığı sayesinde Karasal iklim bölgelerinin iç kısımlarına kadar sokulmasıyla oluşan birincil bir topluluk olması.
- CMaki üst sınırının Ege kıyılarında Akdeniz'e göre daha yüksek değerlere ulaşması, dağların denize dik uzanması sonucu kış ılıklığının iç kesimlere girmesiyle açıklanan matematik konum tabanlı bir süreçtir.
- DAkdeniz kıyılarında kireçli topraklar üzerinde gelişen maki örtüsünün tahrip edilmesiyle ortaya çıkan bozkır (step) formasyonunun, zeytin ve kermes meşesi gibi türlerin kuraklığa uyum sağlayarak baskın hale gelmesiyle oluşması.
- EPsödomakilerin, sadece Akdeniz iklimi ile Karasal iklimin geçiş alanlarında görülen; sandal, zeytin ve zakkum gibi iğne yapraklı ağaçların çalılaşmasıyla meydana gelen özgün bir bitki kuşağı olması.
Answer
Maki üst sınırının enlem etkisiyle Akdeniz'den Marmara'ya doğru alçaldığı ve makilerin tahribiyle gariglerin (abdestbozan, süpürge çalısı) oluştuğu çıkarımı doğrudur.
Türkiye'de maki üst sınırı enlem etkisiyle güneyden kuzeye gidildikçe deniz seviyesine yaklaşır (Akdeniz'de m iken Marmara'da m). Ayrıca, maki örtüsünün insan eliyle aşırı tahrip edildiği ve toprağın inceldiği alanlarda abdestbozan ve süpürge çalısı gibi daha cılız çalı toplulukları olan garigler gelişir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Bitki Örtüsü Dikey Dağılımı ve Tahrip İlişkisi