Examkin

Question

Difficulty: MediumErozyon ve Heyelan

Türkiye'nin fiziki coğrafya özellikleri incelendiğinde; bazı bölgelerde gür bitki örtüsü bulunmasına rağmen şiddetli heyelan olaylarının yaşandığı, bazı bölgelerde ise bitki örtüsü yetersizliğinin çok şiddetli toprak aşınımına (erozyon) yol açtığı görülmektedir. Buna göre, heyelan ve erozyon süreçleri arasındaki temel farklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Erozyon, arazinin jeolojik yapısındaki tabaka uzanışından heyelana göre daha fazla etkilenir.
  2. Heyelan oluşumunda litolojik yapı ve tabaka eğimi birincil etkendir; erozyonda ise dış kuvvetler ve yüzey örtüsü belirleyicidir.Answer
  3. C
    Ağaçlandırma çalışmaları, derin tabakaların kütle halinde kaymasını (heyelan) engellemede en etkili yöntemdir.
  4. D
    Heyelan sadece rüzgârların etkisiyle oluşurken, erozyon sadece akarsuların aşındırma faaliyetiyle gerçekleşir.
  5. E
    Erozyon olayı bir bölgede sadece beşerî faaliyetlerle başlarken, heyelan tamamen doğal nedenlerle oluşur.

Answer

Heyelan oluşumunda litolojik yapı ve tabaka eğiminin birincil etken olduğunu, erozyonda ise dış kuvvetlerin ve yüzey örtüsünün belirleyici olduğunu belirten ifade doğrudur.
Heyelan, arazinin litolojik özellikleri (killi yapı gibi) ve jeolojik yapısı (tabakaların yamaca paralel uzanması) ile doğrudan ilişkili, yer çekimi etkisindeki bir kütle hareketidir. Erozyon ise toprağın üst kısmının bitki örtüsünden yoksun olduğu yerlerde dış kuvvetler (rüzgâr, sel suları vb.) tarafından süpürülüp taşınmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Erozyon ve heyelan süreçlerinin derinlik farkını belirle.
Erozyon yüzeyel bir aşınma iken heyelan ana kaya ve üstündeki tabakaların tamamını kapsayan kütle hareketidir.
Süreçlerin mekanizmasını anlamak, ayırt edici faktörleri belirlemek için gereklidir.
2
Bitki örtüsünün etkisini karşılaştır.
Bitki örtüsü erozyonu büyük oranda önlerken, heyelanda suya doygun kütlenin kaymasını durdurmada yetersiz kalır.
Doğu Karadeniz gibi gür ormanlık alanlarda dahi heyelan görülmesi bu farkın kanıtıdır.
3
Jeolojik yapı (litoloji) ve dış kuvvetlerin rollerini analiz et.
Heyelan için tabaka eğimi ve killi yapı (kayganlaştırıcı) şarttır; erozyon için ise rüzgar/akarsu gibi taşıyıcı ajanlar ve korumasız yüzey ön plandadır.
Heyelanın neden bir kütle hareketi, erozyonun neden bir dış kuvvet aşındırması olduğunu netleştirir.

Key Concept

Erozyon ve heyelan arasındaki yapısal ve mekanik farklar

Hints

1
Karadeniz'de ağaç çok olmasına rağmen neden hala toprak kayması olduğunu düşünün.
2
Heyelanın toprağın derinliklerindeki tabakalarla, erozyonun ise sadece yüzeyle ilgili olduğunu hatırlayın.
3
Jeolojik yapı (ana kaya özellikleri) kütle hareketlerini, iklim ve bitki örtüsü ise aşınım süreçlerini daha fazla etkiler.

Practice More

Türkiye'de heyelan set göllerinin oluşum mekanizması ile erozyonun baraj ömürleri üzerindeki etkisini karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Erozyon ve Heyelan

More questions from this topic