Examkin

Question

Difficulty: Very hardCumhuriyetçilik

Cumhuriyetçilik ilkesi, egemenliğin millete ait olması kadar bu egemenliğin devlet mekanizmasında 'istikrarlı ve işler' bir yapıya kavuşturulmasını da gerektirir. I. TBMM döneminde uygulanan 'Meclis Hükümeti Sistemi', milli iradeyi mecliste toplama başarısı göstermiş ancak 1923 yılına gelindiğinde bir 'hükümet bunalımı' (Ekim Bunalımı) doğurmuştur. Cumhuriyetçilik ilkesi doğrultusunda bu krizin aşılmasını sağlayan Cumhuriyet'in ilanı, aşağıdaki kurumsal sorunlardan hangisini 'doğrudan' çözüme kavuşturarak rejimin işleyişini güçlendirmiştir?

  1. A
    Egemenliğin kaynağının meşruiyet zemini ve halka devri
  2. Devlet başkanlığı makamının belirsizliği ve yürütme organının teşkil yapısıAnswer
  3. C
    Saltanat yanlılarının meclis içindeki siyasi muhalefet gücü
  4. D
    Ordunun sivil siyaset üzerindeki denetim ve müdahale yetkisi
  5. E
    Yerel yönetimlerin merkezi otoriteye olan anayasal bağlılığı

Answer

Devlet başkanlığı makamının belirsizliği ve yürütme organının teşkil yapısı
Cumhuriyetçilik ilkesi bağlamında, bir devletin sadece halk iradesine dayanması yetmez; bu iradenin nasıl bir 'hükümet' ve 'devlet başkanı' yapısıyla temsil edileceğinin de net olması gerekir. 1923 Ekim Bunalımı, Meclis Hükümeti Sistemi'nin tıkanmasıyla ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet'in ilanı, devletin rejimini netleştirerek bir Cumhurbaşkanı (Devlet Başkanı) seçilmesini sağlamış ve Kabine Sistemi'ne geçerek yürütme organının (hükümetin) kuruluş şeklini bir düzene sokmuştur. Bu sayede devletin başsız kalması sorunu doğrudan çözülmüştür.

Step-by-Step Solution

1
Krizin mahiyetini analiz etme
1923 Ekim Bunalımı'nın, bakanların meclis tarafından tek tek seçilmesinden kaynaklanan bir 'hükümet kuramama' sorunu olduğu tespit edilir.
Meclis Hükümeti sisteminde her bakanın meclis içinden seçilmesi, uyumlu bir çalışma ekibi oluşturulmasını zorlaştırıyordu.
2
Cumhuriyetçilik ilkesinin kurumsallaşma gereğini değerlendirme
Milli egemenliğin (Cumhuriyetçilik) korunması için devletin başsız kalmaması ve yürütmenin (hükümetin) hızlı işlemesi gerektiği anlaşılır.
Bir rejim, devlet başkanını ve hükümet kurma yöntemini belirlemediği sürece kurumsallaşamaz.
3
Çözüm mekanizmasını belirleme
29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanıyla Kabine Sistemi'ne geçildiği ve Cumhurbaşkanlığı makamının resmileştiği görülür.
Cumhurbaşkanı'nın Başbakanı atadığı, Başbakan'ın da bakanlarını seçtiği sistem (Kabine), krizin doğrudan çözümüdür.

Key Concept

Cumhuriyetçilik İlkesinde Kurumsallaşma ve Kabine Sistemi

Hints

1
1923 yılındaki hükümet krizinin, bakanların tek tek oylanmasıyla ilgili bir 'işleyiş' sorunu olduğunu hatırlayın.
2
Cumhuriyet ilan edilmeden önce meclis başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıydı; ancak resmi bir 'Devlet Başkanı' yoktu.
3
Meclis Hükümeti Sistemi'nden Kabine Sistemi'ne geçiş, Cumhuriyetçilik ilkesinin devlet yönetimini daha 'profesyonel ve istikrarlı' hale getiren en önemli adımıdır.

Practice More

Cumhuriyet'in ilanının getirdiği diğer anayasal değişiklikleri ve 1924 Anayasası ile olan farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi: Soruda 1923 yılı vurgulandığı için, 1921 (Egemenlik ilanı) ve 1924 (Ordu ayrımı) gibi tarihleri içeren şıklar doğrudan elenebilir.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Cumhuriyetçilik

More questions from this topic