Türkiye'de dış kuvvetlerin aşındırma faaliyetleri ve kütle hareketleri; arazinin jeolojik yapısına, topografik özelliklerine ve iklim şartlarına göre farklılık gösterir. Aşağıdaki tabloda iki farklı yörede baskın olan süreçler ve özellikleri karşılaştırılmıştır:
| Özellik | I. Yöre | II. Yöre |
|---|---|---|
| Baskın Süreç | Erozyon (Toprak Süpürülmesi) | Heyelan (Kütle Hareketi) |
| Etki Derinliği | Yüzeysel (Toprağın üst katmanı) | Derin (Toprak ve ana kaya kütlesi) |
| Tetikleyici Faktör | Bitki örtüsü yoksunluğu ve rüzgar | Aşırı yağış ve tabaka uzanışı |
| Toprak/Arazi Yapısı | İnce taneli, gevşek dokulu depolar | Killi, suya doygun hale gelen tabakalar |
Buna göre, bu yörelerdeki jeomorfolojik süreçlerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
- AI. yörede nadas tarımı yerine nöbetleşe ekimin tercih edilmesi, toprağın dış kuvvetlerce taşınma hızını ve verim kaybını azaltacaktır.
- BII. yörede tabakaların eğim doğrultusunda uzanması ve killi yapının varlığı, yağışlı dönemlerde heyelan riskini artıran doğal faktörlerdir.
- CI. yöredeki süreç daha çok İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da; II. yöredeki olaylar ise en fazla Doğu Karadeniz bölümünde görülür.
- II. yöredeki kütle hareketlerini tamamen ortadan kaldırmak için yamacın gür bir orman örtüsüyle kaplanması yeterlidir; çünkü ağaç kökleri kütleyi ana kayaya sabitler.Answer
- EI. yöredeki olay uzun yıllara yayılan bir verim kaybına neden olurken; II. yöredeki olay aniden gerçekleşerek topografyayı hızla değiştirebilir.
Answer
Heyelanların oluşumunda jeolojik yapı ve eğim belirleyici olduğundan, sadece ağaçlandırma yapılması bu riski tamamen ortadan kaldırmak için yeterli değildir.
Doğru seçenek, ağaçlandırmanın heyelanları tamamen engelleyeceğini iddia eden ifadedir. Heyelanlar; eğim, yağış ve tabaka yapısı gibi jeolojik/jeomorfofolojik faktörlere bağlı derin kütle hareketleridir. Orman örtüsü toprağın üst kısmını (erozyonu) tutsa da, yerin derinliklerindeki killi tabakaların kaymasını engelleyemez. Bu nedenle ağaçlandırma tek başına yeterli bir çözüm değildir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Erozyon ve Heyelan Arasındaki Mekanizma Farkları
Hints
1
Erozyon ve heyelanın etki derinliklerine dikkat edin.
2
Ağaç köklerinin ne kadar derine inebildiğini ve heyelanın hangi derinlikte gerçekleştiğini düşünün.
3
Erozyon bitki örtüsüyle önlenebilirken, heyelan için drenaj kanalları ve istinat duvarları gibi mühendislik çözümleri gerekir.
Practice More
Karadeniz'de ormanlık alanlarda neden hala heyelan görüldüğünü araştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Olayları 'yüzeysel süpürülme' ve 'kütlesel kayma' olarak kodlayarak, hangi önlemin hangi boyuta etki edebileceğini analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s