Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Nüfusun Yapısal Özellikleri

Türkiye'nin demografik dönüşüm süreci incelendiğinde, nüfus piramidinin tabanındaki belirgin daralmanın (toplam doğurganlık hızındaki düşüş) ve tepe noktasındaki genişlemenin (doğuşta beklenen yaşam süresindeki artış) eş zamanlı olarak ivme kazandığı görülmektedir. Bu "çift yönlü" demografik yaşlanma evresi, nüfusun ekonomik faaliyet kollarına (sektörel yapı) dağılımında, eğitim profilinde ve kır-kent yerleşim dokusunda zincirleme yapısal adaptasyonları beraberinde getirmektedir.

Buna göre, Türkiye'de gözlemlenen bu güncel yapısal değişim sürecinin demografik ve sosyoekonomik yansımaları hakkında aşağıdaki yargılardan hangisi kesin olarak söylenebilir?

  1. Toplam bağımlılık oranı içerisinde yaşlı nüfusun payı artış eğilimi gösterirken; aktif nüfusun büyük bölümünün üçüncül (hizmetler) ve ikincil (sanayi) sektörlerde yoğunlaşması, kırsal kesimde giderek belirginleşen bir tarımsal iş gücü açığına zemin hazırlamaktadır.Answer
  2. B
    Ülke genelinde aritmetik nüfus yoğunluğu artmasına rağmen, kırsal alandan kentsel alanlara yönelik göç hareketlerinin hız kesmemesi, engebeli topografyaya sahip bölgeler de dâhil olmak üzere Türkiye'nin her yerinde tarımsal nüfus yoğunluğunun standart ve sürekli bir düşüş sergilemesine neden olmaktadır.
  3. C
    Kentsel merkezlerdeki sanayi ve hizmet sektörlerinin sunduğu çekici faktörlerin doyuma ulaşması, demografik yaşlanmayı kırsal alanlara yönelik güçlü bir itici faktöre dönüştürmüş ve aktif nüfusu yeniden birincil ekonomik faaliyetlere yönlendirmiştir.
  4. D
    Demografik yapıdaki yaşlanma ve buna bağlı değişen tüketim talepleri; enerji kaynağına yakınlık prensibiyle kurulan ağır sanayi tesislerinin önemini yitirmesine ve istihdam yapısının tamamen pazara yakınlık ilkesiyle çalışan tüketim endüstrilerine kaymasına yol açmıştır.
  5. E
    Kırsal bölgelerdeki genç nüfusun azalması ve yaşlı bağımlılık oranının artması; yayla, kom ve ağıl gibi göçebe hayvancılığa dayalı geçici köy altı yerleşmelerinin sosyoekonomik işlevlerini yitirerek idari kararlarla doğrudan mahalle ve divan gibi tarıma dayalı kalıcı yerleşmelere dönüşmesini zorunlu kılmıştır.

Answer

Türkiye'nin güncel demografik yapısını en doğru yansıtan yargı; toplam bağımlılık oranında yaşlıların payının artması ve aktif nüfusun sanayi ile hizmet sektörlerinde toplanmasının kırsal alanlarda tarımsal iş gücü eksikliğine yol açtığını belirten ifadedir.
Doğru ifade, Türkiye'nin demografik dönüşümünün ulaştığı güncel aşamayı ve bunun yapısal sonuçlarını eksiksiz bir şekilde özetlemektedir. Günümüzde ortalama yaşam süresinin uzaması yaşlı nüfus oranını artırırken, hizmet ve sanayi sektörlerinin gelişimi çalışma çağındaki genç nüfusu kentlere çekmektedir. Bu durumun en belirgin mekânsal ve ekonomik yansıması ise, genç nüfusunu kaybeden kırsal alanlarda tarımsal üretimi sürdürecek iş gücünün (tarımsal iş gücü açığının) giderek azalmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki demografik dönüşüm verilerini (taban daralması ve tepe genişlemesi) analiz et.
Doğurganlığın düştüğü (çocuk bağımlılık oranının azaldığı) ve beklenen yaşam süresinin uzadığı (yaşlı bağımlılık oranının arttığı) sonucuna ulaşılır.
Nüfus piramidindeki şekilsel değişimlerin demografik karşılıklarını doğru yorumlamak, yapısal analizin ilk şartıdır.
2
Bu demografik yaşlanmanın ve kentsel çekiciliğin sektörel dağılıma etkisini değerlendir.
Çalışma çağındaki (aktif) nüfusun büyük bir çoğunluğunun kentsel alanlarda yoğunlaşan ikincil (sanayi) ve üçüncül (hizmet) sektörlere yöneldiği görülür.
Türkiye'de istihdam yapısının güncel durumu, birincil sektörden (tarım) diğer sektörlere doğru belirgin bir kayma göstermektedir.
3
Kırsal alandan kente yönelik genç nüfus göçünün, kırsal yerleşmeler üzerindeki sosyoekonomik sonucunu tespit et.
Kırsal alanda geride kalan nüfusun giderek yaşlanması ve dinamik genç nüfusun eksikliği, tarımsal üretimi gerçekleştirecek iş gücünde belirgin bir açığa (nitelikli kayba) neden olmaktadır.
Kırsal ve kentsel demografik yapılar birbirine bağımlı kaplar gibidir; kentin aktif nüfus kazanımı, kırsalın aktif nüfus (tarımsal iş gücü) kaybı anlamına gelir.
4
Diğer seçeneklerde yer alan coğrafi kavram yanılgılarını (tarımsal yoğunluğun her yerde düşeceği varsayımı, yanlış göç nedenleri ve hatalı yerleşme tipleri sınıflaması) ele.
Sadece belirtilen seçeneğin tüm yapısal ilişkileri (yaşlanma, sektörel kayma ve kırsal iş gücü kaybı) coğrafi gerçeklere uygun şekilde sentezlediği doğrulanır.
Çoklu nedensellik içeren sorularda, her bir yargının mutlak doğruluğunun ve birbiriyle tutarlılığının kontrol edilmesi şarttır.

Key Concept

Nüfusun Sektörel Dağılımı ve Demografik Dönüşümün Mekânsal Etkileri

Hints

1
Nüfus piramidinin tabanının daralması doğumların azaldığını, tepesinin genişlemesi ise yaşlı nüfusun arttığını gösterir. Bu iki durum, çalışma çağındaki nüfusun yükünü ve yerleşim yerlerini nasıl etkiler?
2
Seçenekleri değerlendirirken, 'her yerinde standart düşüş', 'tamamen kayması' veya 'zorunlu kılması' gibi mutlak ve genelleme içeren iddialı ifadelerin genellikle coğrafi istisnalara (örneğin yer şekillerine) takıldığını unutmayınız.
3
Günümüzde genç nüfusun kentlerdeki sanayi ve hizmet sektörlerine yönelmesi, köyde geride kalan tarım alanlarını kimin ekeceği sorununu ortaya çıkarmıştır. Bu duruma 'kırsal iş gücü açığı' denilmektedir.

Practice More

Demografik dönüşümün hızlanmasına bağlı olarak Türkiye'nin uyguladığı güncel 'nüfus politikaları' (özellikle doğurganlığı artırmaya yönelik teşvikler) konusunu tekrar incelemeniz faydalı olacaktır.

Alternative Method

Bu tür sentez sorularında eleme yöntemi çok etkilidir. Örneğin; Doğu Karadeniz aklınıza geldiğinde tarımsal nüfus yoğunluğunun her yerde düşmediğini bilir ve ilgili seçeneği elersiniz. Yaylaların kalıcı yerleşme olmadığını hatırlayarak yerleşme tipleriyle ilgili seçeneği de devre dışı bırakabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Nüfusun Yapısal Özellikleri

More questions from this topic