11. ve 12. yüzyıllarda Türk-İslam dünyasında bilimsel düşüncenin "altın çağı"ndan, "nakli ilimlerin" (dini bilimler) ağırlık kazandığı bir döneme geçişte kilit rol oynayan; İmam Gazali'nin "Tehâfütü'l-Felâsife" (Filozofların Tutarsızlığı) adlı eserinde Meşşai filozoflara yönelttiği eleştirilerin bilimsel metodoloji açısından yarattığı en köklü değişim aşağıdakilerden hangisidir?
- Doğa olayları arasındaki zorunlu neden-sonuç ilişkisini (illiyet) reddederek, olayların ilahi iradenin her an yeniden yaratmasıyla (adetullah) gerçekleştiği fikrini temele oturtmasıAnswer
- BMatematik, astronomi ve tıp gibi pozitif bilimlerin öğrenilmesini 'dinen sakıncalı' ilan ederek bu alanlardaki tüm çalışmaları medrese müfredatından tamamen çıkarması
- CAntik Yunan felsefesinin İslam dünyasına girişini sağlayan çeviri faaliyetlerini sonlandırarak Beytü'l-Hikme gibi kurumların kapatılmasına öncülük etmesi
- DBilginin tek kaynağı olarak sadece deney ve gözlemi kabul edip, akılcı çıkarımları ve sezgisel bilgiyi bilimsel alanın tamamen dışında tutması
- ESadece Türk boylarının kültürel mirasına odaklanarak, Arap ve Fars etkisindeki felsefi eserlerin okunmasını devlet eliyle yasaklatması
Answer
Doğa olayları arasındaki zorunlu neden-sonuç ilişkisini reddederek, bu olayların ilahi iradenin bir tecellisi (adetullah) olduğunu savunan seçenektir.
İmam Gazali, doğadaki düzenin 'zorunlu fiziksel yasalar' yerine Tanrı'nın 'sürekli yaratımı' (adetullah) ile sağlandığını savunmuştur. Bu yaklaşım, Türk-İslam dünyasında bilimsel merakın 'olayların nasıl gerçekleştiğinden' (mekanik nedenler), 'Tanrı'nın muradının ne olduğuna' (teolojik amaçlar) kaymasına neden olan en temel metodolojik değişimdir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Gazali'nin felsefi eleştirileri ve nedensellik reddinin bilimsel düşünceye etkisi
Hints
1
Bu değişim, 'Ateş pamuğu neden yakar?' sorusuna verilen cevabın fiziksel bir zorunluluktan ilahi bir tercihe kaymasıyla ilgilidir.
2
Gazali'nin reddettiği en temel kavram 'illiyet' yani nedenselliktir.
3
Seçeneklerde 'adetullah' (Tanrı'nın alışkanlığı) ve 'neden-sonuç ilişkisinin zorunlu olmayışı' ifadelerini arayın.
Practice More
Gazali'nin bu eleştirilerine yüzyıl sonra İbn Rüşd'ün 'Tehâfütü't-Tehâfüt' (Tutarsızlığın Tutarsızlığı) eseriyle verdiği cevabı incelemek, bu zihniyet dönüşümünü daha iyi kavramanıza yardımcı olur.
Alternative Method
Soruyu çözerken Gazali'nin 'Tehâfütü'l-Felâsife' (Filozofların Tutarsızlığı) eserinin, akılcı Meşşai okuluna (Aristotelesçilik) bir tepki olarak yazıldığını hatırlamak, seçenekleri elemenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:2m 0s