Question

Difficulty: MediumYumuşama Dönemi

Yumuşama (DetantDetant) Dönemi’nde dünya genelinde SALTISALT-I, HelsinkiHelsinki NihaiNihai SenediSenedi ve OstpolitikOstpolitik gibi barışçıl girişimler öne çıkmıştır. Ancak aynı dönemde Türkiye, 19741974 Kıbrıs Barış Harekâtı nedeniyle müttefiki ABD ile diplomatik bir kriz yaşamış ve kendisine uygulanan silah ambargosuna karşı somut bir mütekabiliyet adımı atmıştır.

Türkiye’nin ABD ambargosuna karşılık olarak gerçekleştirdiği bu hamle aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Türkiye’deki Amerikan üs ve tesislerinin faaliyetlerini durdurarak bu tesislerin yönetimini Türk Silahlı Kuvvetlerine devretmesiAnswer
  2. B
    PingPongPing-Pong Diplomasisi sürecine destek vererek Çin Halk Cumhuriyeti ile ortak bir askeri pakt kurması
  3. C
    SALTIISALT-II Antlaşması’nın şartlarını ihlal ederek Sovyetler Birliği ile Doğu Akdeniz'de ortak nükleer tesis kurması
  4. D
    HelsinkiHelsinki NihaiNihai SenediSenedi’nin insan hakları maddelerini gerekçe göstererek NATO’nun askeri kanadından ayrılması
  5. E
    Haşhaş ekimini tamamen yasaklayarak ABD’nin ekonomik yaptırımlarına uyum sağlaması

Answer

Türkiye'nin ABD ambargosuna tepki olarak ülkedeki Amerikan üs ve tesislerinin faaliyetlerini durdurması ve yönetimi devralmasıdır.
Yumuşama Dönemi'nde Türkiye, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası ABD'nin uyguladığı silah ambargosuna karşı en sert tepkisini 25 Temmuz 1975'te göstermiştir. Bu karar ile ABD ile olan savunma iş birliği anlaşmaları geçersiz sayılmış ve Türkiye'deki Amerikan üslerinin faaliyetleri durdurularak bu tesisler TSK'nın denetimine alınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Krizin nedenini belirleme
1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası ABD Kongresi'nin Türkiye'ye silah ambargosu uygulama kararı.
Türkiye'nin harekatta Amerikan menşeli silahları kullanması gerekçe gösterilmiştir.
2
Türkiye'nin tepkisini analiz etme
25 Temmuz 1975 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla 'Ortak Savunma ve İş Birliği Anlaşması'nın askıya alınması.
Ambargoya karşı mütekabiliyet (karşılıklılık) ilkesi gereği askeri bir yanıt verilmesi amaçlanmıştır.
3
Sonucu saptama
İncirlik dışındaki Amerikan üsleri kapatılmış ve TSK kontrolüne geçmiştir.
Bu durum 1978'de ambargo kalkana kadar devam etmiştir.

Key Concept

Mütekabiliyet Esası ve Türkiye-ABD İlişkileri (1974-1978)

Hints

1
Türkiye'nin cevabı, doğrudan askeri egemenlik alanındaki tesisleri kapsamaktadır.
2
ABD'nin silah vermemesine karşılık Türkiye, ABD'nin bu silahlardan ve Türkiye'deki stratejik konumlardan yararlanmasını engellemiştir.
3
1975 yılında alınan bu karar, özellikle İncirlik ve diğer dinleme üslerinin faaliyetlerini askıya almıştır.

Practice More

ABD ambargosunun kaldırılmasında etkili olan 'SALT-II ve Sovyet tehdidi' ilişkisini araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question