Question

Difficulty: MediumTürk-İslam Devletlerinde Toprak Sistemi ve Ekonomi

Türk-İslam devletlerinde (Karahanlı, Gazneli, Selçuklu) uygulanan toprak yönetimi ve ekonomik düzenle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi *yanlıştır*?

  1. A
    'Miri Arazi' statüsündeki toprakların mülkiyeti devlete ait olup bu araziler şahıslar tarafından satılamaz veya miras bırakılamazdı.
  2. B
    İkta sahipleri, kendilerine tahsis edilen toprakların vergi gelirleri karşılığında 'sipahiyan' denilen atlı askerleri yetiştirmekle yükümlüydü.
  3. C
    Şehirlerdeki esnaf ve zanaatkarlar 'Ahilik' teşkilatı çatısı altında birleşerek mesleki eğitim, fiyat belirleme (narh) ve kalite denetimi yaparlardı.
  4. Topraklar, İslamiyet öncesi 'Üleş' sistemine uygun olarak 'Toy' adı verilen meclislerde boy beyleri arasında mülk olarak paylaştırılırdı.Answer
  5. E
    Müslüman üreticilerden alınan ürün vergisine 'Öşür', gayrimüslimlerden alınan toprak vergisine ise 'Haraç' denilirdi.

Answer

Toprakların 'Üleş' sistemine göre 'Toy' adı verilen meclislerde boy beyleri arasında mülk olarak paylaştırıldığı bilgisi yanlıştır.
Türk-İslam devletlerinde toprak sistemi, İslamiyet öncesi kabile/boy paylaşım geleneğinden farklı olarak 'Miri' (devlete ait) bir yapıdadır. 'Toy' ve 'Üleş' kavramları İslamiyet öncesi Türk devletlerinin yönetim anlayışına aittir. Selçuklu ve benzeri devletlerde topraklar merkezi yönetimce hizmet karşılığı 'İkta' olarak dağıtılır ve bu topraklar mülk statüsünde değildir; yani satılamaz, bağışlanamaz veya miras bırakılamazdı.

Step-by-Step Solution

1
Türk-İslam devletlerindeki toprak mülkiyeti yapısını belirle.
Mülkiyetin şahıslara veya boy beylerine değil, 'Miri Arazi' kavramıyla devlete ait olduğu görülür.
Sistemin temel amacı taşrada feodalleşmeyi önlemek ve merkezi otoriteyi korumaktır.
2
Seçeneklerdeki kavramların dönemlerini analiz et.
'Toy' (kurultay/meclis) ve 'Üleş' (paylaşım geleneği) kavramlarının İslamiyet öncesi Türk devletlerine ait olduğu tespit edilir.
Türk-İslam devletlerinde toprak dağıtımı merkezi divanlar (özellikle Divan-ı Arz ve Divan-ı İstifa) aracılığıyla ikta sistemi kapsamında yapılır.
3
Diğer ekonomik ve sosyal kurumların (Ahilik, İkta, Vergiler) doğruluğunu teyit et.
Ahilik, İkta ve Öşür/Haraç kavramlarının Türk-İslam devletlerinin temel ekonomik yapıtaşları olduğu doğrulanır.
Bu kurumlar Selçuklu ve Karahanlı gibi devletlerde sosyal düzenin ve ordunun temelini oluşturur.

Key Concept

Türk-İslam devletlerinde 'Miri Arazi' sistemi ve merkeziyetçi toprak yönetimi.

Practice More

Osmanlı Devleti'ndeki 'Tımar' sistemi ile Türk-İslam devletlerindeki 'İkta' sistemi arasındaki benzerlikleri ve 'Miri Arazi'nin alt dallarını (Hassa, Mukataa, Malikâne vb.) çalışarak kavramsal bütünlük sağlayabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question