Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ot Formasyonu

Anadolu yarımadasının zengin floristik yapısını paleobotanik ve güncel ekolojik verilerle sentezleyen bilimsel bir projede, üç farklı araştırma istasyonundan alınan saha verileri şu şekildedir:

Birinci İstasyon: Toprak kesitlerinde meşe ve karaçam türlerine ait fosil polenlere rastlanmasına rağmen, günümüzde yüzeyi geven, yavşan otu ve çoban yastığı gibi kurakçıl türler kaplamaktadır.
İkinci İstasyon: Yılın önemli bir bölümünde don olaylarının yaşandığı, orman dokusunun gelişemediği yüksek rakımlı bir sahadır. Kardelen, taşkıran, yıldız çiçeği ve yumak gibi türlerin oluşturduğu gür yeşil örtü dikkati çeker.
Üçüncü İstasyon: Kalker temelli toprakların bulunduğu yazları kurak sahada; geçmişte tahrip edilmiş yaprak dökmeyen çalıların yerini günümüzde lavanta, kekik, funda ve süpürge çalısı almıştır.

Bu istasyonların temsil ettiği bitki formasyonları ve coğrafi özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

  1. Birinci istasyon, orman örtüsünün insan eliyle yok edilmesi sonucu oluşan antropojen bozkır alanlarını yansıtırken; ikinci istasyonda sıcaklık yetersizliğine bağlı olarak orman üst sınırının yukarısında gelişen alpin çayırlar görülmektedir.Answer
  2. B
    Birinci istasyondaki türler, bölgenin jeolojik geçmişinden günümüze kadar ağaç yetişmesine hiçbir zaman olanak tanımayan ve en alt dikey kuşakta yer alan doğal (klimaks) step alanlarıdır.
  3. C
    İkinci istasyondaki bitki örtüsünün dikey dağılışına bakıldığında, bu formasyonun hemen altındaki kuşakta sıcaklık isteği yüksek olan geniş yapraklı ormanların yer alması zorunludur.
  4. D
    Birinci istasyondan ikinci istasyona geçildiğinde bitki formasyonunda gözlemlenen değişim, yükselti gibi özel konum faktörleriyle değil, doğrudan mutlak (matematik) konuma bağlı enlem-sıcaklık ilişkisiyle açıklanır.
  5. E
    Üçüncü istasyondaki kalkerli arazi yapısı ve üzerinde gelişen bu kısa boylu çalı topluluğu (garig), Türkiye coğrafyasında istisnasız olarak yalnızca Akdeniz Bölgesi sınırları içerisinde bulunur.

Answer

Birinci istasyonun insan tahribatıyla oluşan antropojen bozkır, ikinci istasyonun ise orman üst sınırının üzerinde yetişen alpin çayır olduğunu belirten seçenektir.
Verilen tespitlerde birinci alanda ağaç polenlerinin varlığı buranın önceden orman olduğunu ve sonradan insan etkisiyle bozkıra (antropojen bozkır) dönüştüğünü açıkça kanıtlamaktadır. İkinci alandaki yüksek rakım ve düşük sıcaklıklar, orman üst sınırını aştığı için ağaç yetişmesine engel olmakta ve kardelen gibi türlerden oluşan alpin (dağ) çayırlarının gelişmesine zemin hazırlamaktadır. Bu durum doğru seçenekte eksiksiz özetlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci istasyona ait floristik ve paleobotanik verileri analiz et.
Toprakta fosil ağaç polenlerinin bulunması, buranın eskiden orman olduğunu, mevcut geven/yavşan otunun ise sonradan (insan tahribatıyla) yerleşen 'Antropojen Bozkır' olduğunu kanıtlar.
Doğal bozkırlarda (klimaks step) ağaç polenine yoğun olarak rastlanmaz.
2
İkinci istasyondaki iklim ve bitki ilişkisini yorumla.
Don olaylarının yaygın olduğu yüksek rakımlı sahalarda ağaç yetişemez. Buradaki kardelen ve taşkıran gibi otlaklar orman üst sınırının üzerindeki 'Alpin Çayır' formasyonudur.
Dikey bitki kuşaklarında ormanın sona erdiği noktada çayırlar başlar.
3
Üçüncü istasyondaki ekolojik dönüşümü tanımla.
Kalker arazide yaprak dökmeyen çalıların (makilerin) tahribiyle lavanta ve kekik gibi kısa çalıların gelmesi 'Garig' (Frigana) formasyonuna işaret eder.
Bitki formasyonları ardışık tahribatla değişir (Orman -> Maki -> Garig).
4
Seçeneklerdeki ifadeleri elde edilen tespitlerle eşleştir.
Sadece birinci istasyonu antropojen bozkır, ikinci istasyonu ise yüksek rakıma bağlı alpin çayır olarak niteleyen ifade tüm ekolojik bulgularla tam olarak örtüşür.
Diğer seçeneklerde dikey kuşak dizilimi, özel/matematik konum ayrımı ve bölgesel yayılış hataları bulunmaktadır.

Key Concept

Ot ve Çalı Formasyonlarının Sınıflandırılması ve Dağılışı (Bozkır, Çayır, Garig)

Hints

1
Bir yerde geçmişe ait ağaç polenleri bulunuyorsa, orası eskiden ormanlıktır. Ormanların tahrip edilmesiyle oluşan kısa boylu ot topluluklarına ne ad verildiğini hatırlayın.
2
İkinci sahadaki yüksek rakım ve düşük sıcaklık, dikey dağılımda bitkilerin yetişebileceği en üst sınır olan orman üst sınırını geçtiğini gösterir. Bu alandaki çayırlara ne ad verilir?
3
Lavanta ve kekik gibi türlerin bulunduğu alanlar makilerin tahrip edilmesiyle oluşan garig formasyonudur. Ancak bu alanların Türkiye'de 'sadece' bir bölgeyle sınırlandırılamayacağını göz önünde bulundurun.

Practice More

Türkiye'de dağ yamacı boyunca görülen dikey bitki kuşaklarının sıralamasını ve her kuşağın karakteristik türlerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Ezber yapmak yerine sebep-sonuç ilişkisi kurun: Fosil polen = tahribat = Antropojen. Yüksek dağ + don = ağaç yaşayamaz = Alpin Çayır. Maki tahribatı = Garig. Bu üçlü eşleştirmeyi doğrulayan tek seçenek cevaptır.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question