Türkiye kıyılarının jeomorfolojik gelişiminde dağların uzanış doğrultusu, dördüncü jeolojik zamandaki deniz seviyesi değişimleri (transgresyon) ve akarsuların biriktirme faaliyetleri temel belirleyicilerdir. Bu faktörlerin bölgesel farklılıklar göstermesi, Türkiye'nin üç tarafında birbirinden farklı kıyı tiplerinin ve yer şekillerinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.
Buna göre, Türkiye'deki kıyı tipleri ve bu tiplerin görüldüğü alanların özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- ADağların kıyı çizgisine dik uzandığı Ege kıyıları boyunca 'Enine kıyı tipi' hakimdir ve bu durum kıta sahanlığının geniş olmasıyla büyük delta ovalarının oluşumunu kolaylaştırmıştır.
- BAntalya'nın batısındaki Kaş ve Finike kıyıları, kıyıya paralel uzanan dağların arasındaki vadilerin deniz suları altında kalmasıyla oluşan 'Dalmaçya kıyı tipi'ne Türkiye'deki tek örnektir.
- Cİstanbul ve Çanakkale boğazları ile Muğla çevresindeki Menteşe kıyıları, eski akarsu vadilerinin deniz suları tarafından işgal edilmesiyle oluşan 'Ria tipi kıyı' özelliğine sahiptir.
- DTürkiye kıyıları genel olarak orta kuşakta yer aldığı için kıyı şekillenmesinde buzulların doğrudan etkisi yoktur; bu nedenle kıyılarımızda 'fiyort' ve 'skayer' tipi kıyılara rastlanmaz.
- Boyuna kıyı tipinin görüldüğü Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında, dağların kıyıya paralel uzanması kıyı derinliğini artırdığı için bu kuşak üzerindeki tüm akarsu ağızlarında geniş delta ovaları oluşmuştur.Answer
Answer
Boyuna kıyı tipinin görüldüğü Karadeniz ve Akdeniz kıyılarındaki tüm akarsu ağızlarında delta ovası oluştuğu ifadesi yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, coğrafi bir genelleme hatası yapmaktadır. Boyuna kıyı tipi (dağların paralel uzanması) Türkiye'nin Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında yaygındır ancak bu durum her akarsu ağzında delta oluşmasını 'zorunlu' kılmaz. Aksine, dağların kıyıya çok yakın ve paralel uzandığı Doğu Karadeniz ve Batı Akdeniz (Tekke-Taşeli) kıyılarında deniz çok derin olduğu için (kıta sahanlığı dar) delta oluşumu gerçekleşememiş, bunun yerine falezler oluşmuştur. Deltalar sadece dağların kıyıdan uzaklaştığı ve kıta sahanlığının genişlediği (Orta Karadeniz ve Çukurova gibi) alanlarda görülebilir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Delta ovası oluşumu için 'Boyuna kıyı tipi' tek başına yeterli değildir; asıl belirleyici faktör kıta sahanlığının (şelf alanının) genişliğidir.
Hints
1
Delta oluşumu için sadece akarsuyun varlığı yeterli midir, yoksa denizin derinliği de önemli midir?
Practice More
Karadeniz'de neden sadece Orta Karadeniz bölümünde büyük deltalar olduğunu ve bunun dağların uzanışıyla ilişkisini tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s