Question

Difficulty: Very hardI. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi üzerine Akdeniz'de İngiliz donanmasından kaçarak Çanakkale Boğazı'ndan geçen Alman bandıralı *Goeben* ve *Breslau* zırhlılarının Osmanlı Devleti tarafından satın alındığının açıklanması ve ardından Boğazların tek taraflı olarak uluslararası ulaşıma kapatılması, dönemin uluslararası hukuku ve askerî stratejisi açısından kritik bir hamledir.

Osmanlı Devleti'nin bu gemileri 'satın aldığını' duyurarak Osmanlı donanmasına katması ve Boğazlar politikasını değiştirmesinin uluslararası hukuk ve savaş stratejisi açısından doğrudan gerekçesi ve sonucu aşağıdakilerden hangisinde doğru değerlendirilmiştir?

  1. Gemilerin silahsızlandırılarak enterne edilmesini veya 24 saat içinde kara sularını terk etmesini zorunlu kılan tarafsızlık hukukunu aşmak ve Rusya'nın müttefikleriyle olan doğrudan deniz ikmal hattını kesintiye uğratmakAnswer
  2. B
    İngiltere'nin el koyduğu gemilerin bedelini tahsil etmek amacıyla Londra Antlaşması hükümlerine dayanarak İtilaf donanmasını Doğu Akdeniz'de resmen abluka altına almak
  3. C
    Pan-İslamizm (İslamcılık) politikasını derhâl devreye sokarak İngiltere ve Fransa sömürgelerindeki Müslüman halkların İttifak Blokuna katılımını hukuken kesinleştirmek
  4. D
    Üçlü İtilaf ile yapılmış mevcut saldırmazlık paktını tek taraflı feshederek İtalya'nın İttifak Bloku saflarında savaşa girmesini güvenceye bağlamak
  5. E
    Montrö Boğazlar Sözleşmesi hükümlerini yürürlüğe koyarak Karadeniz'e kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemilerinin geçişini süresiz olarak engellemek

Answer

Gemilerin silahsızlandırılarak enterne edilmesini veya 24 saat içinde kara sularını terk etmesini zorunlu kılan tarafsızlık hukukunu aşmak ve Rusya'nın müttefikleriyle olan doğrudan deniz ikmal hattını kesintiye uğratmak
Dönemin uluslararası deniz ve tarafsızlık hukukuna göre tarafsız bir devlet (Osmanlı), sınırlarına sığınan savaşan bir devletin (Almanya) donanma unsurlarını ya 24 saat içinde sınır dışı etmek ya da enterne ederek (silahsızlandırıp savaş dışı bırakarak) alıkoymak zorundaydı. Osmanlı Devleti, İngiltere'nin parası ödenen iki zırhlıya (*Sultan Osman* ve *Reşadiye*) el koymasını gerekçe gösterip bu iki Alman gemisini 'satın aldığını' duyurarak enterne zorunluluğundan kurtulmuş; ardından Boğazları kapatarak Çarlık Rusyası'nın müttefikleriyle olan doğrudan bağlantısını koparmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası deniz ve tarafsızlık hukukunun incelenmesi
1907 Lahey Sözleşmeleri ve uluslararası deniz hukuku kurallarına göre; tarafsızlığını ilan etmiş bir devletin kara sularına sığınan muharip devletlere ait savaş gemilerinin ya 24 saat içinde limanı terk etmesi ya da silah ve mürettebatıyla birlikte enterne edilmesi (alıkonulup silahsızlandırılması) zorunludur.
Osmanlı Devleti savaşın başında silahlı tarafsızlık ilan ettiği için bu hukuki kurallara uymakla yükümlüydü.
2
Satın alma manevrasının hukuki boyutunun değerlendirilmesi
İttihat ve Terakki hükümeti, Alman gemilerini teslim etmemek ve enterne etmemek adına gemileri Almanya'dan satın aldığını (*Yavuz* ve *Midilli* adlarını vererek) açıklamıştır. Böylece İtilaf Devletleri'nin gemilerin teslim edilmesi yönündeki diplomatik baskısını hukuki bir kılıfla bertaraf etmiştir.
Hükümet, tarafsızlık hukukunu ihlal etmeksizin Almanya ile 2 Ağustos 1914'te yapılan gizli ittifakın gereğini sahada sürdürmeyi hedeflemiştir.
3
Boğazların kapatılmasının jeopolitik ve stratejik sonuçlarının belirlenmesi
Osmanlı Devleti Boğazları uluslararası ticarete ve askerî geçişlere kapatarak Çarlık Rusyası'nın Akdeniz ve Batılı müttefikleriyle olan en hayati deniz bağlantısını fiilen kesmiş, Rusya'yı ekonomik ve askerî bir darboğaza sokmuştur.
Bu durum savaşın küresel seyrini etkilemiş, Rusya'nın çöküş sürecini hızlandırmış ve İtilaf Devletleri'ni daha sonra Çanakkale Cephesi'ni açmaya zorlamıştır.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Girişinde Uluslararası Hukuk, Goben-Breslau Olayı ve Boğazlar Stratejisi

Hints

1
Uluslararası savaş hukukunda 'tarafsız' bir devletin limanlarına sığınan muharip savaş gemilerine karşı yükümlülüklerini hatırlayınız.
2
Alman gemilerinin enterne edilmeyip Osmanlı donanmasına katılması ve Boğazların kapatılmasının Rusya'nın jeopolitik durumu üzerindeki etkisini düşününüz.
3
Osmanlı Devleti, gemileri satın aldığını açıklayarak 24 saat içinde limandan çıkarma veya silahsızlandırma (enterne) zorunluluğunu aşmış ve Rusya'yı Karadeniz'e hapsetmiştir.

Practice More

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda savaştığı cephelerin açılma nedenleri ve özellikle Çanakkale Cephesi'nin Boğazlar üzerindeki İtilaf hedefleriyle bağlantısını analiz eden sorular çözünüz.

Alternative Method

Soru kökündeki 'hukuk' ve 'askerî strateji' anahtar kavramlarından yola çıkarak; şıklardaki enterne kavramının hukuki, Rusya'nın deniz ikmal hattının kesilmesinin ise stratejik boyutu temsil ettiğini tespit ederek doğrudan doğru cevaba ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question