Question

Difficulty: EasyKarstik Şekiller

Türkiye'de kalker (kireç taşı), jips (alçı taşı) ve kaya tuzu gibi kimyasal tortul kayaçların yaygın olduğu bölgelerde, yer üstü ve yer altı sularının etkisiyle "karstik şekiller" meydana gelmektedir. Bu sahalarda suların kayaçları çözündürmesi sonucu farklı boyutlarda erime çukurlukları oluşur.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde bu aşınım şekilleri küçükten büyüğe doğru sıralanmıştır?

  1. Lapya - Dolin - Uvala - PolyeAnswer
  2. B
    Polye - Uvala - Dolin - Lapya
  3. C
    Dolin - Lapya - Polye - Uvala
  4. D
    Uvala - Polye - Lapya - Dolin
  5. E
    Lapya - Uvala - Dolin - Polye

Answer

Karstik aşınım şekillerinin küçükten büyüğe doğru sıralaması Lapya - Dolin - Uvala - Polye şeklindedir.
Doğru sıralama olan 'Lapya - Dolin - Uvala - Polye', karstik aşınma sürecinin doğal ilerleyişini ve şekillerin kapladığı alanın büyüklüğünü yansıtır. Lapyalar santimetre veya metre boyutundaki kanallar iken, polyeler kilometrelerce genişlikteki ovalardır.

Step-by-Step Solution

1
Kayaç yapısının etkisini belirle
Kalker ve jips gibi kayaçlar suyla temas ettiğinde kimyasal olarak çözünür (erir).
Karstik şekillerin temel oluşum mekanizması kimyasal aşınmadır.
2
Aşınım şekillerini boyutlarına göre sınıflandır
En küçük yüzey pürüzleri lapyadır. Bunlar büyüyünce dolin, dolinler birleşince uvala, uvalalar da birleşince polye (karstik ova) oluşur.
Çözünme süreci zamanla daha geniş alanları kapsayarak küçük şekillerin büyük şekillere dönüşmesine neden olur.
3
Doğru sıralamayı seç
Lapya < Dolin < Uvala < Polye sıralaması elde edilir.
Hiyerarşik düzen küçükten büyüğe doğru bu şekildedir.

Key Concept

Karstik Aşınım Şekillerinin Hiyerarşisi

Hints

1
Karstik şekiller suyun kayaçları eritmesiyle oluşur; en küçük şekli en başta arayın.
2
En geniş karstik alanların 'karstik ovalar' (polye) olduğunu hatırlayın; bu şekil en sonda olmalıdır.
3
Lapyalar santimetre boyutundadır, dolinler birkaç yüz metreye ulaşabilir, polyeler ise kilometrelerce uzanır.

Practice More

Karstik birikim şekilleri olan sarkıt, dikit ve travertenlerin oluşum süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question