Anadolu yarımadasının büyük bir kısmının deniz seviyesinden oldukça yüksekte bulunmasına karşın, bu yüksek alanların yüzeyinde akarsular tarafından derin vadilerle yarılmış geniş düzlüklerin (platoların) yaygın olması coğrafi bir tezat oluşturmaktadır. Bu durum, Türkiye arazisinin Tersiyer sonunda dış kuvvetler tarafından aşındırılarak deniz seviyesine yakın bir 'yontukdüz' (peneplen) haline gelmesiyle açıklanmaktadır.
Buna göre, yontukdüz haline gelmiş Anadolu arazisinin günümüzdeki yüksek ve engebeli görünümünü kazanmasında etkili olan temel jeolojik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- Anadolu kütlesinin Kuvaterner'de epirojenik hareketlerle toptan yükselmesiAnswer
- BAlp-Himalaya kıvrım kuşağı içerisinde yer alan dağ sıralarının oluşması
- CMezozoyik boyunca Tetis denizinde biriken tortulların yan basınçlarla sıkışması
- DKuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay hatları boyunca bloklaşma hareketlerinin artması
- EVolkanik faaliyetler sonucu çıkan lavların iç bölgelerdeki çukurlukları doldurması
Answer
Anadolu yarımadasının Kuvaterner'de epirojenik hareketlerle toptan yükselmesi
Türkiye arazisi, III. Zaman'ın sonuna kadar dış kuvvetler tarafından aşındırılarak deniz seviyesinde bir düzlük (peneplen) haline gelmiştir. IV. Zaman'da (Kuvaterner) ise levha hareketlerinin etkisiyle bu düzleşmiş kütle toptan yükselmiştir. Bu dikey yükselme (epirojenez) sonucunda eski düzlükler yüksek platolar haline gelmiş, akarsular ise yükselen arazide yataklarını derine kazarak vadi derinliğini artırmıştır. Bu nedenle Anadolu'nun bugünkü yüksek ve platoluk yapısı epirojenik toptan yükselmenin sonucudur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Epirojenez (Toptan Yükselme)
Practice More
Epirojenezin kanıtı olarak kıyı taraçaları (sekiler) ve yüksek platoların dağılımını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s