Question

Difficulty: MediumBâb-ı Âli Baskını

I. Balkan Savaşı'nda alınan ağır yenilgiler ve Edirne'nin elden çıkma ihtimali üzerine, 23 Ocak 1913'te Enver Bey ve yanındaki bir grup subay tarafından hükümet binası basılarak Sadrazam Kâmil Paşa'nın istifaya zorlanması ve yerine Mahmut Şevket Paşa'nın getirilmesiyle sonuçlanan gelişme, Türk siyasi tarihi açısından aşağıdakilerden hangisi ile nitelendirilmektedir?

  1. Modern anlamda gerçekleştirilen ilk askeri darbe olmasıAnswer
  2. B
    Osmanlı Devleti'ndeki meşrutiyet rejimine son verilerek mutlakiyete dönülmesi
  3. C
    İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin ilk kez bir siyasi parti olarak kurulması
  4. D
    Ordunun siyasetten tamamen arındırılmasını sağlayan yasal sürecin başlaması
  5. E
    Padişah değişikliği yapılarak devletin yönetim şeklinin cumhuriyete dönüştürülmesi

Answer

Bâb-ı Âli Baskını, modern anlamda gerçekleştirilen ilk askeri darbedir.
Bâb-ı Âli Baskını, İttihat ve Terakki Cemiyeti üyelerinin askeri güç kullanarak sivil bir hükümeti (Kâmil Paşa kabinesini) düşürmesi ve yerine kendi kontrolündeki bir kabineyi getirmesidir. Bu, devletin temel yapısını (rejimini) değil, yönetim kadrosunu hedef aldığı için Türk tarihindeki ilk modern hükümet darbesi olarak nitelendirilir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın kapsamını belirle
Olay, 1913 yılında İttihatçıların hükümet merkezini (Bâb-ı Âli) basmasıdır.
Olayın sadece bir hükümet değişimi mi yoksa rejim değişimi mi olduğunu anlamak için kapsam netleştirilmelidir.
2
Hedef alınan makamı analiz et
Kâmil Paşa hükümeti istifa ettirilmiş, yerine Mahmut Şevket Paşa kabinesi kurulmuştur.
Darbenin hedefinin padişah veya rejim değil, doğrudan yürütme organı (hükümet) olduğu görülür.
3
Tarihsel niteliğini tanımla
Ordu mensuplarının zor kullanarak siyasi otoriteyi değiştirmesi 'darbe' kavramıyla eşleşir.
Bu tür bir müdahale Türk siyasi tarihinde modern anlamdaki ilk örneği teşkil eder.

Key Concept

Hükümet Darbesi (Coup d'État)

Hints

1
Olayın adındaki 'Baskın' kelimesi, sivil yönetime yapılan dışarıdan bir müdahaleyi çağrıştırmaktadır.
2
Bu olayda padişah makamı yerinde kalmış, ancak hükümetin başındaki sadrazam silah zoruyla değiştirilmiştir.
3
İttihatçıların 'Edirne elden gidiyor' sloganıyla başlattığı bu hareket, Türk tarihindeki askeri darbeler zincirinin ilk halkası kabul edilir.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını ile 31 Mart Vakası arasındaki temel farkları (rejim değişikliği girişimi vs. hükümet darbesi) karşılaştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question