Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Platoları

Türkiye, yakın bir jeolojik zamanda (III.III. Zaman sonu ve IV.IV. Zaman başı) toptan yükselmeye (epirojenez) maruz kaldığı için ortalama yükseltisi fazla olan ve platoların geniş yer kapladığı bir ülkedir. Bu jeolojik süreç, platoların hem fiziksel yapısını hem de üzerindeki dış kuvvet faaliyetlerini doğrudan etkilemiştir.

Bu bilgilere dayanarak, Türkiye'deki platoların genel özellikleri hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

  1. A
    Yükseltinin artmasıyla birlikte akarsuların platolar üzerindeki aşındırma gücü azalmış, biriktirme faaliyetleri temel yer şekillerini oluşturmuştur.
  2. Platolardaki akarsu vadileri, yüzeyin deniz seviyesinden yüksekte olması nedeniyle genellikle derine doğru aşınmış ve dik yamaçlı bir yapı kazanmıştır.Answer
  3. C
    Türkiye'nin platoları, yükselme öncesindeki aşınım özelliklerini koruyarak günümüzde de deniz seviyesine yakın yükseltilerde yer almaktadır.
  4. D
    Yükselti farklarının belirgin olmaması sebebiyle platolar arasında sıcaklık ve bitki örtüsü bakımından bir çeşitlilik görülmez.
  5. E
    Platoların tamamı volkanik kökenli olup sadece Doğu Anadolu Bölgesi'nde yoğunlaşmıştır.

Answer

Platolardaki akarsu vadilerinin, yüzeyin yüksekte olması nedeniyle derine doğru aşınmış ve dik yamaçlı bir yapıya sahip olması doğru bir çıkarımdır.
Türkiye'nin epirojenik olarak toptan yükselmesi, akarsuların aşındırma gücünü artırmış ve platoların derine doğru kazılmış dik vadilerle (kanyon veya V tipi vadiler) parçalanmasına neden olmuştur. Bu durum 'parçalanmış yüksek düzlük' tanımına tam olarak uyar.

Step-by-Step Solution

1
Epirojenik hareketlerin sonucunu analiz etme
Türkiye III.III. Zaman sonu ve IV.IV. Zaman başında toptan yükselmiştir.
Yükselme, geniş aşınım düzlüklerinin yüksek rakımlara taşınmasını sağlar.
2
Yükseltinin akarsu rejimine etkisini belirleme
Deniz seviyesinden yüksekte kalan düzlüklerde akarsular 'denge profili'nden uzaklaşır.
Akarsu yatağı ile deniz seviyesi arasındaki fark (taban seviyesi) arttığı için akarsu daha hızlı akar.
3
Yeryüzü şekli sonucuna ulaşma
Hızlı akan akarsular platoları derin vadilerle parçalar.
Dikey yönde aşındırma (derine aşındırma) platoların temel jeomorfometrik özelliğidir.

Key Concept

Epirojenik Yükselme ve Plato Parçalanması

Hints

1
Türkiye'nin 'genç oluşumlu' bir ülke olduğunu ve yüksek düzlüklerin neden parçalı olduğunu düşünün.
2
Bir akarsu yüksek bir düzlükten geçerken deniz seviyesine ulaşmak için yatağını nasıl aşındırır?
3
Epirojenik yükselme, platoları yüksekte bırakırken akarsuların derine aşındırma yaparak kanyon benzeri vadiler oluşturmasına yol açar.

Practice More

Platoların oluşum tiplerini (volkanik, karstik, aşınım) ve bölgelere göre dağılımını gösteren bir tabloyu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Platoları

More questions from this topic