Question

Difficulty: MediumNüfus Mübadelesi Sorunu (Etabli)

Lozan Barış Antlaşması'na ek olarak 30 Ocak 1923 tarihinde imzalanan "Türk ve Yunan Nüfus Mübadelesine İlişkin Sözleşme ve Protokol" sonrasında, iki ülke arasında uzun yıllar devam eden "etabli" (yerleşik) sorunu ortaya çıkmıştır.

Bu sorunun temelini oluşturan anlaşmazlık konusu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Mübadele edilecek nüfusun belirlenmesinde din kriteri yerine ırk kriterinin esas alınmak istenmesi
  2. B
    Yunanistan'ın Anadolu'daki Rum nüfusun büyük bir kısmını Türkiye'de tutmaya çalışması
  3. İstanbul'da yaşayan Rumlardan hangilerinin yerleşik sayılacağı konusundaki hukuki yorum farkıAnswer
  4. D
    Batı Trakya'daki Türklerin tamamının mübadele kapsamına alınarak Anadolu'ya gönderilmek istenmesi
  5. E
    Milletler Cemiyeti'nin mübadele kararını Türkiye'nin egemenlik haklarını ihlal ederek tek taraflı iptal etmesi

Answer

İstanbul'da yaşayan Rumlardan hangilerinin yerleşik (etabli) sayılacağı konusundaki görüş ayrılığıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, sorunun özünü yani İstanbul'daki Rum nüfusun hangilerinin yerleşik (etabli) sayılacağına dair yaşanan tanım krizini ifade etmektedir. Türkiye Cumhuriyeti, belediye kayıtlarını ve 1918 tarihini baz alarak hukuki bir sınır çizmek isterken, Yunanistan daha geniş bir nüfusun İstanbul'da kalmasını amaçlayarak bu kriterlere karşı çıkmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Etabli kavramının kapsamını belirle.
Lozan'a göre İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri mübadele dışı (etabli) bırakılmıştır.
Sorunun kaynağını anlamak için hangi bölgelerin muaf tutulduğunu bilmek gerekir.
2
Anlaşmazlığın nedenini analiz et.
Yunanistan, İstanbul'da bulunan her Rum'un 'yerleşik' sayılmasını isterken; Türkiye, Mondros Ateşkesi (30 Ekim 1918) öncesi yerleşim şartını savunmuştur.
İki ülkenin nüfus dengesini kendi lehine çevirme isteği diplomatik krize yol açmıştır.
3
Sorunun nasıl çözüldüğünü hatırla.
10 Haziran 1930 Ankara Antlaşması ile yerleşme tarihlerine bakılmaksızın İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türklerinin tamamı 'etabli' sayılmıştır.
Sorunun sonucunu bilmek, başlangıçtaki anlaşmazlık konusunu teyit etmeyi sağlar.

Key Concept

Nüfus Mübadelesi ve Etabli Sorunu

Hints

1
Lozan'da bazı bölgelerin nüfusu değişimden muaf tutulmuştu; sorun bu muafiyetin sınırlarıyla ilgilidir.
2
Türkiye ile Yunanistan arasındaki temel kavga, İstanbul'daki Rum nüfusun hangi tarihten itibaren orada bulunması gerektiği üzerineydi.
3
Etabli (yerleşik) terimi, özellikle İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türklerinin statüsünü belirlemek için kullanılmıştır.

Practice More

1930 Ahali Sözleşmesi'nin Türk-Yunan ilişkilerinde başlattığı dostluk dönemini (Venizelos'un ziyareti ve Atatürk'ü Nobel'e aday göstermesi) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question