Question

Difficulty: EasyTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım ve pazar gibi faktörler dikkate alınır. Bazı sanayi kolları hammaddesi o bölgede bulunmamasına rağmen, ulaşım ve pazar avantajları nedeniyle belirli merkezlerde toplanmıştır.

Buna göre, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi sanayinin kuruluş yerinin belirlenmesinde pazar ve ulaşım imkanlarının hammaddeye yakınlıktan daha öncelikli olduğunu gösterir?

  1. A
    Rize - Çay sanayisi
  2. B
    Aydın - Zeytinyağı sanayisi
  3. İstanbul - Pamuklu dokuma sanayisiAnswer
  4. D
    Konya - Şeker sanayisi
  5. E
    Isparta - Gül yağı sanayisi

Answer

İstanbul - Pamuklu dokuma sanayisi eşleştirmesi, sanayi tesisinin hammadde kaynağı yerine pazar ve ulaşım avantajları nedeniyle seçildiğini gösterir.
Doğru olan 'İstanbul - Pamuklu dokuma sanayisi' eşleşmesidir. Çünkü İstanbul, pamuk üretiminin yapıldığı bir tarım alanı değildir. Buna karşın, gelişmiş ulaşım ağları sayesinde hammaddenin (pamuk) şehre getirilmesi kolaydır ve şehrin yoğun nüfusu çok büyük bir 'pazar' oluşturmaktadır. Bu durum, tesisin yer seçiminde pazar ve ulaşımın hammaddeye yakınlıktan daha önemli olduğunu kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Sanayi kuruluş faktörlerini analiz etme
Fabrikalar; hammaddeye yakınlık (bozulabilir ürünler), enerjiye yakınlık (demir-çelik vb.), pazar/ulaşım (tüketim odaklı ürünler) gibi nedenlerle kurulur.
Soruda hammaddeye yakınlık dışındaki (pazar/ulaşım) faktörün baskın olduğu örneği bulmamız istenmektedir.
2
Seçeneklerdeki hammadde-şehir ilişkisini kontrol etme
Rize (Çay), Aydın (Zeytin), Konya (Şeker pancarı) ve Isparta (Gül) şehirleri, ilgili sanayi kollarının ana hammadde üretim merkezleridir.
Bu şehirlerdeki tesislerin temel kuruluş nedeni hammaddenin yerinde olması veya çabuk bozulmasıdır.
3
Ayırıcı örneği tespit etme
İstanbul'da pamuk üretimi (iklim şartları nedeniyle) yapılmaz; ancak tekstil/dokuma sanayisi burada zirvededir.
İstanbul'un Türkiye'nin en büyük tüketim pazarı ve ana liman/ulaşım kapısı olması, hammadde orada olmasa bile tesislerin burada kurulmasını sağlamıştır.

Key Concept

Türkiye'de Sanayi Tesislerinin Yer Seçimi ve Pazar Faktörü

Hints

1
Şehirlerden hangisinde hammaddenin yetişmediğini düşünün.
2
Pamuk bitkisi yetişmek için yaz kuraklığı ve yüksek sıcaklık ister; Marmara Bölgesi'nin kuzeyi (İstanbul) bu şartları sağlamaz.
3
Hammaddeye yakınlığın en temel sebebi ürünün çabuk bozulabilir olmasıdır. Şeker, çay ve gül gibi ürünleri bu gözle inceleyin.

Practice More

Karabük Demir-Çelik fabrikasının hammadde (demir) olmamasına rağmen neden orada kurulduğunu (enerji kaynağı) araştırarak kuruluş yeri faktörlerini pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Hammaddeye yakınlık testi: 'Eğer bu şehirde bu tarım ürünü yetişmiyorsa, fabrikanın orada olma sebebi pazar veya ulaşımdır.' formülünü uygulayın.
Estimated Time:45s
Rate this question