Bir grup mühendis, Türkiye genelindeki kara yolu ve demir yolu projelerinin fizibilite raporlarını incelemektedir. Raporda dikkat çeken en önemli bulgulardan biri, kuzey-güney yönlü ulaşım hatlarının inşasında tünel, viyadük ve geçit yapım maliyetlerinin, doğu-batı yönlü hatlara göre çok daha yüksek olmasıdır.
Bu maliyet farkını ortaya çıkaran temel neden, Türkiye'nin dağlarıyla ilgili aşağıdaki özelliklerden hangisidir?
- Alp-Himalaya orojenezinin etkisiyle ana dağ sıralarının genellikle doğu-batı doğrultusunda uzanmasıAnswer
- BÜlke genelinde ortalama yükseltinin batıdan doğuya doğru belirgin bir şekilde artış göstermesi
- CFarklı jeolojik dönemlerde oluşmuş volkanik dağ kütlelerinin geniş alan kaplaması
- DKırılma hareketleri sonucunda çöken alanlarda derin graben ovalarının oluşması
- EÖzellikle güney bölgelerde kalker gibi çözünebilen kayaçların yaygın karstik araziler oluşturması
Answer
Alp-Himalaya orojenezinin etkisiyle ana dağ sıralarının genellikle doğu-batı doğrultusunda uzanması
Türkiye, jeolojik oluşumu gereği kuzeyden ve güneyden tektonik levhaların sıkıştırmasına maruz kalmıştır. Bu sıkışma, Kuzey Anadolu Dağları ile Torosların doğu-batı yönünde uzun ve kesintisiz sıralar halinde kıvrılmasına neden olmuştur. Bir ulaşım hattı doğu-batı yönünde çekildiğinde genellikle dağ sıralarına paralel olan doğal vadileri veya çöküntü alanlarını takip edebilir. Ancak kuzey-güney yönünde bir hat çekilmek istendiğinde, bu devasa dağ sıraları adeta bir duvar gibi yolun karşısına çıkar. Bu duvarları aşmak için çok sayıda tünel ve viyadük yapılması gerekir, bu da maliyetleri katlayarak artırır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Dağların Uzanış Doğrultusu ve Etkileri
Hints
1
Türkiye'nin kuzeyinde ve güneyinde deniz kıyısına nasıl paralel uzanan büyük sıradağlar olduğunu gözünüzün önüne getirin.
2
Geniş ve uzun bir duvarın yanından (doğu-batı) yürümek kolaydır, ancak duvarın diğer tarafına (kuzey-güney) geçmek için duvarı delmeniz (tünel) gerekir.
3
Anadolu, kuzey ve güney levhalarının sıkıştırmasıyla oluştuğu için dağlarımız ağırlıklı olarak doğu-batı yönlü bir uzanış gösterir ve bu durum ulaşımı doğrudan şekillendirir.