Türkiye arazisinin jeolojik evrimi ve neotektonik dönemi üzerine yapılan araştırmalar; Arap Levhası'nın kuzeye doğru hareketi sonucunda Anadolu Levhası'nın batıya doğru kaydığını (tektonik kaçış) ve bu sürecin günümüzdeki yer şekillerinin temelini oluşturduğunu göstermektedir. Bu karmaşık tektonik süreç ve sonuçları dikkate alındığında, Anadolu’nun batıya doğru hareketi ile Ege bölgesindeki tektonik rejim arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Anadolu levhasının batıya hareketi ve Helenik dalma-batma kuşağındaki geri çekilme, Ege bölgesinde kuzey-güney yönlü bir genişleme (ekstansiyon) rejimi oluşturarak doğu-batı doğrultulu horst-graben sistemlerini şekillendirmiştir.Answer
- BArap levhasının kuzey yönlü baskısı, Batı Anadolu'da kuzey-güney yönlü bir sıkışmaya yol açmış, bu durum bölgedeki dağların kıyıya dik uzanan antiklinal ve senklinal yapılar şeklinde oluşmasını sağlamıştır.
- CJeolojik zaman’da (Paleozoik) oluşan masif arazilerin batıya doğru sürüklenmesi, Egeid karasının sert yapısını koruyarak günümüzdeki yüksek platoların oluşumuna zemin hazırlamıştır.
- DAnadolu’nun batıya kaçışı, Ege denizinin bulunduğu alanda volkanik yay oluşumunu tetiklemiş, bu durum bölgedeki grabenlerin tamamen lav dolgulu çöküntü alanlarına dönüşmesine neden olmuştur.
- EKuvaterner başlarında yaşanan buzul dönemleri, deniz seviyesinin alçalmasına bağlı olarak Egeid karasındaki aşınım yüzeylerini yükseltmiş ve akarsuların derin boğaz vadiler açarak horstları parçalamasını sağlamıştır.
Answer
Anadolu levhasının batıya hareketi ve Helenik kuşağın etkisiyle Ege'de yaşanan kuzey-güney yönlü genişleme, doğu-batı doğrultulu horst-graben yapısını açıklar.
Anadolu levhasının Kuzey Anadolu Fay Hattı ve Doğu Anadolu Fay Hattı boyunca batıya doğru hareketi, Ege bölgesinde kabuğun kuzey-güney yönünde gerilmesine (genişlemesine) neden olmuştur. Bu genişleme rejimi, bölgedeki kabuğu kırmış ve doğu-batı uzanışlı çöküntü alanları (grabenler) ile yüksek blokların (horstlar) oluşmasını sağlamıştır. Bu durum Türkiye'nin neotektonik gelişiminin en karakteristik özelliklerinden biridir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Neotektonik Dönem ve Ege Genişleme Rejimi
Hints
1
Türkiye'de dağların oluşumunda hem kıvrılma (orojenez) hem de kırılma (horst-graben) etkilidir. Ege bölgesindeki kırıklı yapı hangi yöndeki kuvvetlerin sonucudur?
2
Anadolu levhası batıya doğru kaçarken, Batı Anadolu'da yer kabuğu bir lastik gibi kuzey-güney yönünde gerilir. Bu gerilme rejimi ne olarak adlandırılır?
3
Anadolu'nun batıya hareketi ve Helenik dalma-batma kuşağı, Batı Anadolu'da 'ekstansiyonel' (genişleme) bir rejim yaratır. Bu rejim, blokların birbirinden uzaklaşarak çökmesine neden olur.
Practice More
Ege bölgesindeki kıyı tipinin (Ria tipi kıyılar ve kıyıya dik uzanan dağlar) bu tektonik süreçlerle ilişkisini araştırabilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s