Question

Difficulty: MediumKarstik Şekiller

Türkiye'de özellikle kalker (kireç taşı) ve jips (alçı taşı) gibi kayaçların yaygın olduğu arazilerde, suların yer altına sızması ve buralarda geniş boşluklar oluşturması beşerî faaliyetleri doğrudan etkilemektedir. Bu durum, bölgede yürütülen mühendislik çalışmaları açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşme ihtimali daha yüksektir?

  1. Baraj gölü olarak planlanan sahalarda, tabandaki düden ve çatlaklar nedeniyle su tutma kapasitesinin düşük olmasıAnswer
  2. B
    Delta ovalarının oluşumu için gerekli olan kıta sahanlığı genişliğinin bu kayaçlar tarafından tamamen engellenmesi
  3. C
    Karstik şekillerin sadece Akdeniz Bölgesi'nde bulunması sebebiyle İç Anadolu'da yol yapım maliyetlerinin daha düşük olması
  4. D
    Yer şekillerinin engebeli olmasına bağlı olarak demir yolu ve kara yolu ulaşımında tünel yapım maliyetlerinin kendiliğinden azalması
  5. E
    Linyit ve taş kömürü gibi enerji kaynaklarının bu arazilerdeki kimyasal süreçler sayesinde daha zengin rezervlere sahip olması

Answer

Baraj gölü olarak planlanan sahalarda, tabandaki düden ve çatlaklar nedeniyle su tutma kapasitesinin düşük olması
Karstik arazilerde bulunan kalker ve jips gibi kayaçlar, kimyasal olarak suda kolayca çözünür ve bünyesinde çok sayıda çatlak, düden ve mağara barındırır. Bu durum yer üstündeki suyun hızla yer altına sızmasına yol açar. Mühendislik projelerinde, özellikle baraj inşasında, baraj gölü tabanındaki bu boşluklar suyun tutulmasını engelleyerek ciddi teknik sorunlara ve ekonomik kayıplara neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Litolojik analizi yapma
Kalker ve jipsin suda kolayca çözünebilen ve çatlaklı bir yapıya sahip olduğu tespit edildi.
Karstik süreçlerin temelinde kayaçların kimyasal çözünme özelliği yatar.
2
Yer altı drenaj etkisini değerlendirme
Düden (subatan) ve mağara gibi yapıların yüzey sularını yer altına taşıdığı belirlendi.
Yüzeydeki suyun sürekliliği karstik boşluklar nedeniyle kesintiye uğrar.
3
Mühendislik projelerine uygulama
Baraj göllerinde taban sızdırmazlığının sağlanmasının zor olduğu sonucuna varıldı.
Yüksek geçirgenlik, suyun baraj gövdesi arkasında tutulmasını engelleyerek projeyi başarısız kılabilir.

Key Concept

Karstik Arazilerin Geçirgenliği ve Mühendislik Etkileri

Hints

1
Karstik kayaçların en belirgin özelliği suyla temas ettiğinde kolayca çözünmesi ve suyu sızdırmasıdır.
2
Bir barajın temel amacı su biriktirmektir; eğer zemin 'süzgeç' gibi geçirgen bir yapıdaysa bu amaca ulaşmak zorlaşır.

Practice More

Karstik arazilerde yer altı su seviyesi ve voklüz (karstik kaynak) debilerinin mevsimsel değişimini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question