Question

Difficulty: MediumNüfus Mübadelesi Sorunu (Etabli)

Lozan Antlaşması'na göre İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri 'etabli' (yerleşik) sayılarak mübadele dışında tutulmuştur. Ancak 1923-1930 yılları arasında Türkiye ve Yunanistan, kimlerin 'etabli' sayılacağı konusunda büyük bir hukuki ve siyasi kriz yaşamıştır. Türkiye, 30 Ekim 1918'den önce İstanbul'da bulunanların 'yerleşik' sayılmasını savunurken; Yunanistan, İstanbul'da bulunan tüm Rumların bu hakka sahip olduğunu iddia etmiştir. 10 Haziran 1930 tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması (Ahali Sözleşmesi) ile bu uyuşmazlık aşağıdakilerin hangisiyle kesin olarak çözüme kavuşturulmuştur?

  1. Geliş tarihlerine ve doğum yerlerine bakılmaksızın her iki bölge nüfusunun da yerleşik (etabli) kabul edilmesiAnswer
  2. B
    Mübadele kriterinin dinden dile (Türkçe ve Yunanca konuşanlar) dönüştürülmesi
  3. C
    Sorunun çözümü için Milletler Cemiyeti denetiminde her iki bölgede halk oylaması (plebisit) yapılması
  4. D
    İstanbul'daki Rum nüfusun tamamının on yıl içinde kademeli olarak Yunanistan'a nakledilmesi
  5. E
    Boğazlar Komisyonu'nun her iki bölgedeki nüfus hareketlerini denetleme yetkisine sahip olması

Answer

10 Haziran 1930 tarihli Ankara Antlaşması ile İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türklerinin tamamı, şehre geliş tarihlerine bakılmaksızın 'etabli' (yerleşik) kabul edilerek sorun çözülmüştür.
Doğru yanıt olan seçenek, 1930 Ankara Antlaşması'nın getirdiği temel siyasi çözümü ifade eder. Bu antlaşma ile Türkiye, '30 Ekim 1918' öncesi yerleşmiş olma şartından vazgeçmiş ve İstanbul'daki tüm Rumlar ile Batı Trakya'daki tüm Türklerin, geliş tarihlerine bakılmaksızın yerleşik (etabli) sayılmasını kabul etmiştir. Bu esneklik, on yıldır süregelen krizi bitirmiş ve Türk-Yunan dostluk dönemini başlatmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlığın temelini belirleme
Sorun, Lozan'daki 'etabli' tanımının muğlaklığından ve yerleşme tarihi (30 Ekim 1918) şartından kaynaklanmaktadır.
Çözümün hangi noktada tıkandığını anlamak için hukuki uyuşmazlığın kapsamını bilmek gerekir.
2
Diplomatik süreci ve antlaşmayı analiz etme
İki ülke arasındaki gerginlik 1930'da Venizelos ve Atatürk'ün girişimiyle siyasi bir uzlaşmaya (Ankara Antlaşması) dönüşmüştür.
Milletler Cemiyeti veya Lahey Adalet Divanı'nın çözemediği sorunun ikili antlaşma ile çözüldüğünü kavramak önemlidir.
3
Antlaşmanın içeriğini saptama
Zaman sınırlaması kaldırılarak tüm istisna bölge nüfusu etabli sayılmıştır.
Soru kökündeki 'kesin çözüm' ifadesi bu geniş kapsamlı kabulü işaret etmektedir.

Key Concept

1930 Ankara Antlaşması ve Etabli Çözümü

Hints

1
Türkiye başlangıçta Mondros Ateşkesi (30 Ekim 1918) tarihini kırmızı çizgi olarak belirlemişti.
2
1930'daki çözümde hukuki ısrarlardan vazgeçilip siyasi bir uzlaşı yoluna gidilmiştir.
3
Çözüm, her iki bölgedeki azınlıkların 'ne zaman geldiklerine bakılmaksızın' orada kalmalarını sağlamıştır.

Practice More

1930 Ankara Antlaşması'ndan sonra gelişen Balkan Antantı sürecini inceleyerek dış politikadaki etkilerini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question