Bir sivil toplum kuruluşu, afet bilincini artırmak amacıyla hazırladığı eğitim broşüründe kütle hareketleri ve toprak kayıpları ile ilgili çeşitli bilgilere yer vermiştir. Broşürde arazinin litolojik yapısı, eğim durumu, bitki örtüsü ve meteorolojik faktörlerin bu doğa olayları üzerindeki etkileri detaylandırılmıştır.
Hazırlanan bu broşürdeki aşağıdaki ifadelerden hangisi, erozyon ve heyelan ile ilgili bilimsel bir yanılgı içermektedir?
- AAkarsuların taşıdığı alüvyon miktarının fazla olması, o havzada su erozyonunun şiddetli olduğuna işaret eder ve bu durum delta ovalarının büyümesini hızlandırır.
- BKış aylarında biriken kar örtüsünün ilkbaharda erimesi, toprağın suya doygunluğunu artırarak killi yamaçlarda kütle hareketlerini tetikleyen önemli bir unsurdur.
- Cİç kesimlerde kuraklık ve yarı kuraklık şartlarına bağlı olarak orman örtüsünün zayıflaması, rüzgârların yüzeydeki verimli toprağı aşındırma gücünü artırır.
- Eğimli yamaçlarda heyelan riskini tamamen ortadan kaldırmak için, alana derin köklü ağaçların dikilmesi ve orman alanlarının genişletilmesi kesin ve yeterli bir çözümdür.Answer
- EEğimli tarım alanlarında su erozyonunu yavaşlatmak amacıyla tarlaların eğim doğrultusunda değil, eğime dik (eş yükselti eğrilerine paralel) şekilde sürülmesi gerekmektedir.
Answer
Heyelan riskini ortadan kaldırmak için ağaçlandırmanın kesin ve yeterli bir çözüm olduğunu savunan ifade bilimsel bir yanılgıdır.
Bitki örtüsünü gürleştirme ve ağaçlandırma çalışmaları, toprağın üst yüzeyini tutarak su ve rüzgâr erozyonuna karşı alınabilecek en etkili önlemlerin başında gelir. Ancak heyelan, toprağın oldukça derinlerindeki killi tabakanın suyla doygunlaşıp kayganlaşması sonucunda tonlarca ağırlıktaki devasa bir kütlenin ana kayadan koparak kaymasıdır. Ağaç köklerinin derinliği, bu kütlesel kırılmayı durdurmaya yetmez. Bu nedenle heyelanı önlemede ağaçlandırma tek başına yeterli bir çözüm olamaz; istinat duvarları yapılması, yamaç dengesinin sağlanması ve drenaj kanallarının açılması gibi ciddi mühendislik çalışmaları gereklidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Erozyon ve Heyelan Arasındaki Neden-Sonuç ve Korunma Yöntemi Farklılıkları
Hints
1
Erozyon, toprağın en üstündeki ince verimli örtünün dış kuvvetlerce yavaş yavaş süpürülmesi iken; heyelan, toprağın alt tabakalarla (bazen ana kayayla) birlikte kütle halinde aniden kaymasıdır.
2
Seçeneklerdeki ifadelerden biri, çok derinlerde gerçekleşen şiddetli bir afet olayına karşı, yalnızca yüzeyi etkileyen bir yöntemin 'kesin çözüm' olduğunu iddia etmektedir.
3
Ağaç kökleri toprağın sadece üst kısmını tutarak yüzeysel toprak kayıplarını (erozyonu) önler. Fakat tonlarca ağırlıktaki derin toprak kütlesinin ana kayadan kopup çökmesini (heyelanı) ağaç dikerek durdurmak mümkün değildir.
Practice More
Türkiye fiziki haritası üzerinde Karadeniz Bölgesi'nde heyelanların yoğunlaştığı alanlar ile İç Anadolu Bölgesi'nde rüzgâr erozyonunun görüldüğü alanları karşılaştırınız.
Alternative Method
Erozyon (yüzeysel aşınım) ve Heyelan (derin kütle hareketi) kavramlarının fiziksel büyüklüklerini gözünüzde canlandırın. Yüzeydeki bir tozlanmayı veya akmayı bitkilerle durdurabilirsiniz, ancak koskoca bir dağ yamacının altından kırılarak kaymasını ağaç kökleriyle tutamazsınız.
Estimated Time:1m 0s