Türkiye'de Batı Toroslar kuşağında yer alan mağara sistemlerinin ve düdenlerin binlerce metre derinliğe ulaşarak dikey yönde büyük bir gelişim göstermesi, İç Anadolu'daki karstik aşınım düzlükleri ve sığ obruk sahaları ile belirgin bir tezat oluşturur. Litolojik özelliklerin benzer olduğu durumlarda bile görülen bu farklılık, bölgenin jeomorfolojik evrimiyle ilişkilidir.
Toroslar kuşağındaki karstik sistemlerin dikey yönde bu denli derinleşebilmesinin ve büyük bir dikey kapasiteye sahip olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- AAkdeniz Bölgesi'nde yıllık toplam yağış miktarının ve nemliliğin İç Anadolu'ya göre çok daha yüksek olması
- Toroslar'ın epirojenik yükselme ile taban seviyesinden uzaklaşması sonucu yer altı su seviyesinin derine inmesiAnswer
- CBölgedeki kalker tabakalarının saflık derecesinin İç Anadolu'daki jips ve kaya tuzu tabakalarından daha yüksek olması
- DTaurus dağ kuşağının deniz kıyısına yakın olması nedeniyle kimyasal ayrışmanın yıl boyu kesintisiz sürmesi
- EKarstik erime sürecinin sadece yüksek sıcaklık ve basınç altındaki derin tabakalarda gerçekleşebilmesi
Answer
Toroslar'ın epirojenik olarak yükselmesi sonucu taban seviyesinin alçalması ve yer altı sularının daha derine sızarak dikey çözünme gerçekleştirmesi
Karstik şekillerin dikey yönde (derinlemesine) gelişmesi, yer altı sularının ne kadar derine sızabileceğiyle doğrudan ilişkilidir. Toroslar, Neotektonik dönemde epirojenik olarak yükseldiği için bölgedeki karstik yüzey ile deniz seviyesi (taban seviyesi) arasındaki fark açılmıştır. Bu durum, yer altı sularının hidrolojik olarak çok daha derinlere inmesine ve bu hat boyunca devasa galeriler ile derin mağaralar açmasına neden olmuştur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Taban Seviyesi ve Epirojenezin Karstlaşmaya Etkisi
Hints
1
Dikey yönde derinleşme, suyun yer altına sızabileceği potansiyel mesafe ile ilgilidir.
2
Bir yer şeklinin dikey boyutunu belirleyen 'taban seviyesi' kavramını düşünün; arazi yükseldikçe bu seviye ile fark artar.
3
Toroslar'ın yüksek dağlar olması, İç Anadolu'nun ise bir plato/havza olması dikey gelişimi nasıl etkiler?
Practice More
Karstik şekillerin dikey gelişimini etkileyen diğer bir faktör olan 'tabaka eğimi' konusuna göz atabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s