Türkiye'de dış kuvvetler içerisinde yer şekillerini şekillendirme etkisi en dar olan kuvvet buzullardır. Ancak dördüncü jeolojik zamanın (Kuvaterner) başlarında yaşanan soğuma, ülkemizin yüksek dağlarında buzul aşındırma ve biriktirme şekillerinin oluşmasına ve günümüzde bazı zirvelerde aktif buzulların kalmasına yol açmıştır.
Buna göre, Türkiye'deki buzul şekilleri ve bunların dağılışıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- Güncel buzulların varlığı yalnızca belirli bir yükselti sınırının (özel konum) üzerindeki dağlarda mümkünken; kalıcı kar sınırının kuzey ve güney yamaçlar arasında farklılık göstermesi bakı ve enlem (matematik konum) özelliklerinin bir sonucudur.Answer
- BMarmara Bölgesi'nde yer alan Uludağ, sahip olduğu aktif buzul vadileri ve sirk buzulları sayesinde Türkiye'nin en önemli güncel buzullaşma alanlarından birini oluşturur.
- CTürkiye'de buzulların etki alanının diğer dış kuvvetlere göre daha dar olması, ülkemizin jeolojik olarak genç oluşumlu ve engebeli bir yapıya sahip olmasının temel sonucudur.
- DBuzul aşındırmasına ait sirk gölleri ve hörgüç kayalar, Batı Anadolu'daki kırıklı dağ yapısı ve nemlilik şartları nedeniyle daha çok Ege Bölgesi'ndeki dağlarda yoğunlaşmıştır.
- EPleistosen dönemine ait buzul izlerinin Karadeniz kıyılarında - metre yükseltiler arasına kadar inmiş olması, bu bölgede nemliliğin enlem etkisinden daha baskın olduğunu kanıtlar.
Answer
Güncel buzulların varlığının yükseltiye (özel konum), kalıcı kar sınırı farklılıklarının ise enlem ve bakıya (matematik konum) bağlı olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Türkiye'de güncel buzulların varlığı sadece özel konum (yükselti) şartlarının sağlandığı zirvelerde mümkündür. Ancak bu buzulların ve kalıcı karların alt sınırının dağların kuzey ve güney yamaçlarında farklılık göstermesi (bakı) veya Akdeniz'den Karadeniz'e doğru değişmesi (enlem) tamamen matematik konumun bir sonucudur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Buzullaşmada Matematik Konum (Enlem/Bakı) ve Özel Konum (Yükselti) Ayrımı
Hints
1
Türkiye'nin orta kuşakta yer alması, buzulların deniz seviyesine inmesini engeller; bu durum matematik konumdur.
2
Bir dağın zirvesinde buzulların bulunması o dağın çok yüksek olmasıyla (özel konum) ilgiliyken, bu sınırın kuzey ve güney yamaçta farklı olması güneşlenme (bakı) ile ilgilidir.
3
Uludağ'da sadece buzul izleri varken, Kaçkar ve Cilo gibi zirvelerde hala erimemiş aktif buzullar bulunur. Bu fark yükseltiden kaynaklanır.
Practice More
Buzulların enlem ve yükselti ile ilişkisini daha iyi kavramak için 'Kalıcı Kar Sınırı' ile 'Buzul İz Sınırı' arasındaki farkı araştırabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s