Question

Difficulty: HardTürkiye'de Enerji Kaynakları

Türkiye, jeotermal enerji potansiyeli bakımından Avrupa'nın lider, dünyanın ise sayılı ülkelerinden biridir. Ancak bu potansiyelin kullanım biçimi bölgeler arasında belirgin farklılıklar gösterir. Aydın, Denizli ve Manisa gibi illerde jeotermal kaynaklardan büyük ölçüde elektrik enerjisi (JES) elde edilirken; Afyonkarahisar, Kırşehir, Balıkesir ve Ağrı gibi illerde bu kaynaklar daha çok konut ısıtması, termal turizm ve modern seracılık faaliyetlerinde değerlendirilmektedir. Bu durum, jeotermal kaynakların kullanımı ile ilgili aşağıdaki coğrafi ve teknik gerçeklerden hangisiyle en iyi açıklanır?

  1. Kaynaktan elde edilen akışkanın sıcaklık ve basınç (entalpi) değerinin, elektrik üretimi için gereken teknik eşiğin altında veya üstünde olmasıAnswer
  2. B
    Batı Anadolu'daki fay hatlarının Kuvaterner'de, iç ve doğu bölgelerdeki fayların ise Paleozoyik'te oluşmuş olması
  3. C
    Jeotermal kaynakların bulunduğu arazilerin deniz seviyesinden yükseltisinin, suyun kaynama sıcaklığını etkileyerek enerji verimliliğini belirlemesi
  4. D
    Enerji üretiminde dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla, linyit rezervi az olan illerde jeotermalden sadece ısıtma amaçlı faydalanılmasına izin verilmesi
  5. E
    Bölgesel kalkınma projelerinin (GAP, DAP, KOP) kapsamındaki illerde jeotermal enerjinin sadece tarımsal amaçlarla kullanılmasını zorunlu kılması

Answer

Jeotermal kaynakların kullanım amacını belirleyen temel faktör, kaynaktan elde edilen akışkanın sıcaklık ve basınç değeridir (entalpi).
Jeotermal kaynaklar sıcaklıklarına göre sınıflandırılır. Yüksek sıcaklıklı kaynaklar (yüksek entalpi) buhar gücüyle elektrik üretimine uygunken, düşük ve orta sıcaklıklı kaynaklar konut ısıtması, sera ısıtması veya kaplıca turizmi gibi alanlarda doğrudan kullanılır. Batı Anadolu'nun aktif fay hatları daha yüksek sıcaklıklı verilere imkan tanıdığı için JES yatırımları burada yoğunlaşmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen illerin kullanım amaçlarını analiz et.
Ege Bölgesi (Aydın, Denizli) elektrik odaklıyken, diğer bölgeler (Afyon, Kırşehir, Ağrı) ısıtma ve turizm odaklıdır.
Bölgeler arasındaki jeolojik yapı farkının enerji çıktısına etkisini anlamak gerekir.
2
Jeotermal elektrik üretimi için gerekli fiziksel şartları hatırla.
Türbinleri döndürecek yüksek basınçlı buhar için akışkan sıcaklığının genellikle 150C150^\circ C üzerinde olması gerekir.
Düşük sıcaklıktaki su, türbinleri döndürecek kinetik enerjiyi (buharı) sağlayamaz.
3
Türkiye'nin tektonik yapısıyla sıcaklık dağılımını ilişkilendir.
Batı Anadolu graben sistemleri daha derin ve yüksek sıcaklıklı kaynaklar sunarken, iç kesimlerdeki kaynaklar genellikle orta/düşük sıcaklıktadır.
Bu durum kullanım amacındaki coğrafi farklılığın temel nedenidir.

Key Concept

Jeotermal Enerjide Entalpi ve Kullanım Çeşitliliği

Hints

1
Bir termik santralde veya JES'te elektrik üretmek için türbinleri döndürecek neye ihtiyaç vardır?
2
Sıcak suyun her derecesiyle elektrik üretilebilir mi, yoksa suyun buharlaşması için belirli bir sıcaklık eşiği mi gerekir?
3
Batı Anadolu'daki graben sahaları Türkiye'nin en yüksek sıcaklıklı jeotermal akışkanlarına ev sahipliği yapar.

Practice More

Türkiye'deki ilk jeotermal santralin (Denizli-Sarayköy) yer seçimini ve bu bölgenin tektonik özelliklerini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question