Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye arazisi; kuzeyde Avrasya levhası ile güneyde Afrika ve Arabistan levhalarının birbirine yaklaşması ve arada kalan Tethys Denizi tortullarının sıkışması süreciyle şekillenmiştir. Bu karmaşık tektonik süreç ve sonuçları düşünüldüğünde, Türkiye'nin jeolojik oluşumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Levhaların sıkıştırma yönüne bağlı olarak Anadolu'daki ana dağ kuşakları genelde doğu-batı doğrultusunda uzanış gösterir.
  2. B
    Sıkışmanın etkisiyle yer kabuğunun esnekliğini yitirdiği sertleşmiş alanlarda kırılmalar meydana gelerek fay hatları oluşmuştur.
  3. Anadolu levhasının kuzey-güney yönlü baskıya maruz kalması, arazinin jeolojik yaş bakımından kuzeyden güneye doğru düzenli bir sıralama izlemesini sağlamıştır.Answer
  4. D
    Doğu Anadolu'da levha çarpışmasının daha şiddetli olması, yer kabuğunun bu bölgede diğer bölgelere göre daha fazla kalınlaşmasına yol açmıştır.
  5. E
    Anadolu levhası, şiddetli sıkışmanın etkisiyle III.III. Jeolojik Zaman sonlarından itibaren büyük fay hatları boyunca batıya doğru hareket etmeye başlamıştır.

Answer

Anadolu levhasının kuzey-güney yönlü baskıya maruz kalması, arazinin jeolojik yaş bakımından kuzeyden güneye doğru düzenli bir sıralama izlemesini sağlamıştır ifadesi yanlıştır.
Türkiye'nin jeolojik yapısı incelendiğinde, en yaşlı araziler olan masiflerin (örneğin Yıldız Dağları, Menteşe, Kırşehir, Bitlis) ülkenin farklı uçlarında ve orta kesimlerinde yer aldığı görülür. Bu durum, levha hareketlerinin kuzey-güney yönlü olmasının arazinin yaşı üzerinde kuzeyden güneye doğru düzenli bir kronolojik sıralama oluşturmadığını kanıtlar. Arazi yapısı düzenli bir sıra yerine karmaşık bir mozaik yapı sunar.

Step-by-Step Solution

1
Levha hareketlerinin yönünü analiz etme
Türkiye, kuzeydeki Avrasya ile güneydeki Afrika/Arabistan levhaları arasında kalarak kuzey-güney yönlü sıkışmaktadır.
Ana tektonik kuvvetlerin yönünü belirlemek, yer şekillerinin doğrultusunu anlamak için gereklidir.
2
Sıkışmanın sonuçlarını değerlendirme
Kuzey-güney baskısı, tortul tabakaların doğu-batı yönünde kıvrılmasına, kabuğun kalınlaşmasına ve levhanın batıya doğru itilmesine neden olur.
Mekanik kuvvetlerin arazi üzerindeki yapısal etkilerini tespit etmek gerekir.
3
Arazi yaşının dağılımını inceleme
Türkiye'de I.I., II.II., III.III. ve IV.IV. zamanlara ait araziler bir düzen içerisinde değil, mozaik bir yapı şeklinde her bölgede dağınık bulunur.
Levha hareketlerinin yönü ile arazinin oluşum yaşı arasında doğrusal bir coğrafi sıralama ilişkisi olmadığını saptamak gerekir.

Key Concept

Levha Tektoniği ve Anadolu'nun Epijenik/Orojenik Gelişimi

Hints

1
Türkiye'nin farklı bölgelerindeki masif arazilerin (Yıldız Dağları, Menteşe, Bitlis) haritadaki konumlarını hatırlayın.
2
Levha hareketlerinin yönü sadece dağların uzanışını ve fayların tipini belirler; arazinin yaşını belirlemez.
3
Türkiye'de en yaşlı ve en genç araziler bir bölgede toplanmamış, ülkenin geneline dağınık şekilde yayılmıştır.

Practice More

Türkiye'deki masif arazilerin isimlerini ve hangi illerde bulunduklarını bir dilsiz harita üzerinde çalışarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

More questions from this topic