Question

Difficulty: HardTürkiye'de Bitki Örtüsü: Çalı Formasyonu

Türkiye'nin bitki coğrafyası üzerine saha çalışmaları yürüten bir araştırmacı, farklı bölgelerdeki çalı formasyonlarını (maki, garig, psödomaki) inceleyerek şu verileri rapor etmiştir:

* Akdeniz kıyı kuşağında kızılçam ormanlarının tahrip edildiği alanlarda sandal, kermes meşesi, zeytin ve zakkum gibi türlerden oluşan makiler, deniz seviyesinden yaklaşık 8001000800-1000 metre yüksekliğe kadar çıkabilmektedir.
* Marmara Denizi çevresinde ise maki üst sınırı enlem etkisine bağlı olarak 200200 metreye kadar inmektedir.
* Makilerin de tahribata uğradığı çok kurak ve taşlık alanlarda abdestbozan ve süpürge çalısı gibi çok kısa boylu çalı toplulukları hakimiyet kurmaktadır.
* Karadeniz'in kıyıya bakan nemli yamaçlarında ormanların tahribiyle oluşan çalılıklar, içerdikleri kışın yaprağını döken türlerle Akdeniz makilerinden ayrılmaktadır.

Bu verilerden yola çıkarak Türkiye'deki çalı formasyonları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Maki üst sınırının güneyden kuzeye gidildikçe deniz seviyesine yaklaşmasında temel faktör sıcaklığın azalmasıdır.
  2. B
    Garig formasyonu; orman örtüsünün makiye, makinin de daha cılız bir örtüye dönüştüğü kademeli bir beşerî tahribatın ürünüdür.
  3. C
    Psödomakiler (yalancı maki), Karadeniz'in nemli iklim koşullarında ormanların yerini alan ve tür kompozisyonu bakımından farklılık gösteren bir formasyondur.
  4. D
    Maki topluluğunu oluşturan sandal, zeytin ve zakkum gibi türler; sert ve cilalı yaprakları sayesinde yaz kuraklığına dayanıklı, her mevsim yeşil kalan bitkilerdir.
  5. Marmara kıyılarında maki üst sınırının Akdeniz'e göre daha alçak olması, bölgedeki yıllık toplam yağış miktarının Akdeniz'den daha az olmasıyla açıklanır.Answer

Answer

Marmara kıylarındaki maki üst sınırının Akdeniz'e göre daha alçak olması, yağış miktarı ile değil enlem etkisine bağlı olarak sıcaklığın azalmasıyla açıklanır.
Marmara kıyılarında maki üst sınırının Akdeniz'e göre daha alçak olması, enlem etkisine bağlı olarak sıcaklığın azalmasıyla açıklanan matematik konum kaynaklı bir durumdur. Seçenekte belirtildiği gibi yağış miktarının az olması bu sınırın belirlenmesinde temel faktör değildir.

Step-by-Step Solution

1
Enlem ve maki üst sınırı ilişkisini analiz etme
Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe enlem etkisiyle güneş ışınlarının geliş açısı küçülür ve sıcaklık azalır. Bu durum bitki üst sınırlarını (maki, orman, tarım) deniz seviyesine yaklaştırır.
Maki üst sınırının Akdeniz'de 8001000800-1000 m, Marmara'da 200200 m olması matematik konumun (enlem) bir sonucudur.
2
Tahribat (sekonder) süreçlerini değerlendirme
Çalı formasyonlarının büyük kısmı doğal değil, insan müdahalesiyle oluşan sekonder topluluklardır. Kızılçam ormanlarının tahribiyle maki, makinin tahribiyle garig oluşur.
Bu süreç, bitki örtüsünün beşerî müdahalelerle nasıl değiştiğini açıklar.
3
Asıl maki ve psödomaki ayrımını yapma
Akdeniz'deki asıl makiler her mevsim yeşil kalırken, Karadeniz'deki psödomakiler (yalancı maki) bölgenin nemli yapısına uygun olarak kışın yaprağını döken türleri (fındık, kızılcık vb.) de içerir.
İklim farklılığı bitki formasyonlarının tür kompozisyonunu ve fizyolojik özelliklerini belirler.
4
Yanlış yargıyı tespit etme
Marmara'daki maki sınırının düşüklüğü yağışın azlığına (özel konum) değil, sıcaklığın düşüklüğüne (matematik konum) bağlıdır.
Kavramsal olarak bitki kuşağı sınırları öncelikle termik (sıcaklık) koşullarla belirlenir.

Key Concept

Bitki Örtüsü Üst Sınırı ve Enlem İlişkisi
Estimated Time:1m 30s
Rate this question