Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde, litolojik yapı, iklim ve yer şekilleri özelliklerine bağlı olarak erozyon ve heyelan afetlerinin etki derecesi ve oluşum şekilleri değişmektedir. İç Anadolu Bölgesi'nde tarım topraklarının kaybına yol açan erozyon yaygınken, Doğu Karadeniz Bölümü'nde can ve mal kaybına neden olan heyelan (kütle hareketi) olayları sıkça yaşanmaktadır.
Bu iki afetin oluşum nedenleri ve bunlara karşı alınabilecek önlemler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Aİç Anadolu'da erozyonu önlemek için meralar tarım alanına dönüştürülerek üretime kazandırılmalı; Doğu Karadeniz'de ise heyelanları engellemek için yamaçlardaki orman örtüsü gürleştirilmelidir.
- BDoğu Karadeniz'de heyelan olaylarını tetikleyen temel faktör orman alanlarının yerleşime açılması iken, İç Anadolu'da erozyonun ana nedeni arazinin dağlık ve sarp olmasıdır.
- İç Anadolu'da erozyonu azaltmak için nöbetleşe ekim uygulaması yaygınlaştırılmalı; Doğu Karadeniz'de ise aşırı yağış ve killi yapının tetiklediği heyelanlara karşı yamaçlarda drenaj kanalları açılmalıdır.Answer
- DHer iki bölgede de toprak kayıplarının temel nedeni, arazide yaygın olarak bulunan karstik kayaçların yeraltı suları tarafından eritilmesiyle oluşan ani çökmelerdir.
- Eİç Anadolu'da rüzgâr erozyonunu durdurmak amacıyla toprağı dinlendiren nadas yöntemi yaygınlaştırılmalı; Doğu Karadeniz'de ise toprağın suya doygunluğunu azaltmak için eğimli araziler düzleştirilmelidir.
Answer
İç Anadolu'da erozyona karşı nöbetleşe ekim yapılması ve Doğu Karadeniz'de heyelana karşı drenaj kanalları açılması gerektiğini belirten ifadedir.
İç Anadolu Bölgesi'nde yarı kurak iklim şartları ve bitki örtüsünün cılız olması erozyonu şiddetlendiren ana unsurlardır. Bu durumu hafifletmek için toprağı boş bırakan nadas yerine, her yıl farklı ürün ekilerek toprağın sürekli örtülü kalmasını sağlayan nöbetleşe ekim uygulanmalıdır. Doğu Karadeniz Bölümü'nde ise heyelanlar asıl olarak arazinin aşırı eğimli olması, bol yağış alması ve topraktaki killi tabakanın suyu emerek kayganlaşması sonucunda oluşur. Bu derin kütle hareketlerini yavaşlatmak ve önlemek için yapılabilecek en etkili mühendislik çalışması, yamaçtaki sızıntı sularını tahliye eden drenaj kanallarının yapılmasıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'de Erozyon ve Heyelanın Nedenleri, Dağılışı ve Alınacak Önlemler
Hints
1
Erozyon toprağın verimli üst kısmının süpürülüp taşınması iken, heyelan toprağın ve altındaki ana kayanın büyük kütleler hâlinde yerçekimine uyarak kaymasıdır.
2
Toprağı boş bırakan nadas uygulaması erozyonu felaket boyutlarına taşır. Öte yandan, killi toprağa sahip bölgelerde ağaçların kökleri metrelerce derindeki kütle kaymalarını tutmaya yetmez.
3
Erozyona karşı toprağın her yıl farklı bitkilerle örtülü tutulduğu nöbetleşe ekim tercih edilmelidir. Heyelana karşı ise yamaçtaki suyu dışarı atarak kilin şişmesini engelleyen kanallar (drenaj) inşa edilmelidir.
Practice More
Türkiye'de heyelanların mevsimsel dağılımı incelendiğinde en fazla ilkbahar aylarında görülmesinin klimatolojik nedeni nedir?
Estimated Time:1m 30s