Türkiye'de kıyıların morfolojik gelişiminde dağların kıyı çizgisine göre uzanışı, kıta sahanlığının genişliği ve dış kuvvetlerin (dalga, akıntı) faaliyetleri belirleyici bir rol oynar. Bu unsurların farklılaşması, kıyılarımızın bazı bölümlerinde aşındırma, bazı bölümlerinde ise biriktirme şekillerinin baskın hale gelmesine neden olur.
Buna göre, aşağıda verilen kıyı kesimi ve bu kesimde belirgin olarak görülen yer şekli veya kıyı tipi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- ADoğu Karadeniz Kıyıları - Dağların kıyıya yakın ve paralel uzanmasına bağlı yaygın falez (yalıyar) oluşumu
- BGüney Marmara (Erdek çevresi) - Bir adanın kıyı okuyla karaya bağlanması sonucu oluşan tombolo (saplı ada) yapısı
- CMersin - Silifke kıyı şeridi - Karstik kayaçların deniz suları tarafından aşındırılmasıyla oluşan kalanklı kıyı tipi
- Dİstanbul ve Çanakkale Boğazları - Eski akarsu vadilerinin deniz istilasına uğramasıyla şekillenen ria tipi kıyılar
- Orta Karadeniz (Samsun çevresi) - Boyuna kıyı özelliklerine bağlı olarak görülen yaygın ve dik falez oluşumlarıAnswer
Answer
Orta Karadeniz'de (Samsun çevresi) dağlar kıyının gerisinde uzandığı ve kıta sahanlığı geniş olduğu için falez oluşumu yaygın değildir; bu durum seçeneği yanlış kılmaktadır.
Orta Karadeniz bölümünde yer alan Samsun çevresinde Canik Dağları, Doğu ve Batı Karadeniz'deki dağların aksine kıyı çizgisinin oldukça gerisinden başlar ve yükseltisi daha azdır. Bu durum kıta sahanlığının (shelf) genişlemesine yol açar. Kıta sahanlığının geniş olduğu yerlerde ise dalga enerjisi kıyıya gelene kadar kırıldığı için falez (yalıyar) oluşumu oldukça zordur. Bu bölge falezleriyle değil, Yeşilırmak ve Kızılırmak'ın oluşturduğu devasa delta ovalarıyla (Çarşamba ve Bafra) karakterizedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Kıta Sahanlığı ve Dağların Uzanışının Kıyı Şekillerine Etkisi
Hints
1
Samsun'un kıyı yapısını, Doğu Karadeniz (Rize-Artvin) ile kıyaslayın.
2
Delta ovalarının geniş olduğu yerlerde kıta sahanlığı geniştir, bu da falez oluşumunu engeller.
3
Canik Dağları'nın kıyıya olan uzaklığı, Orta Karadeniz'in kıyı morfolojisini Karadeniz'in geri kalanından ayırır.
Practice More
Kıyı tiplerinin oluşumunda matematiksel konumun etkisini (fiyort ve skyer tipi kıyıların Türkiye'de görülmeme sebebi) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:55s