Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye'nin jeolojik geçmişi incelendiğinde; arazinin oluşumu, yer şekillerinin gelişimi ve yeraltı kaynaklarının dağılımının farklı jeolojik zaman dilimlerine yayıldığı görülmektedir. Bu süreçlerin özellikleri ve Türkiye'ye etkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bilimsel olarak yanlıştır?

  1. A
    Birinci Jeolojik Zaman'da (Paleozoyik) oluşan Yıldız Dağları, Menderes ve Kırşehir gibi masif araziler; Türkiye'nin en yaşlı ve deprem riskinin nispeten daha düşük olduğu yer kabuğu parçalarıdır.
  2. B
    İkinci Jeolojik Zaman (Mesozoik), Türkiye arazisinin büyük bir kısmının Tethys Denizi altında olduğu ve dış kuvvetlerin aşındırdığı malzemelerin deniz tabanında kalın tortul tabakalar oluşturduğu bir hazırlık dönemidir.
  3. C
    Üçüncü Jeolojik Zaman'da (Tersiyer) levha hareketlerinin sıkıştırmasıyla Alp-Himalaya kıvrım kuşağına bağlı olarak Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar ana hatlarıyla meydana gelmiştir.
  4. Anadolu levhasının bugünkü yüksek ve engebeli görünümünü kazandıran epirojenik yükselme hareketi ile Ege Denizi'nin oluşumu, Üçüncü Jeolojik Zaman'ın başında Alp orojenezi ile eş zamanlı olarak tamamlanmıştır.Answer
  5. E
    Dördüncü Jeolojik Zaman'da (Kuvaterner) yaşanan iklim değişimlerine bağlı olarak yüksek dağlarda buzullaşmalar görülmüş, İstanbul ve Çanakkale boğazları oluşarak Karadeniz açık denizlere bağlanmıştır.

Answer

Anadolu levhasının toptan yükselmesi ve Ege Denizi'nin oluşumunun Üçüncü Zaman'ın başında tamamlandığını belirten seçenek yanlıştır; bu olaylar çok daha sonra gerçekleşmiştir.
Doğru yanıt olan seçenek, Anadolu'nun toptan yükselmesini ve Ege Denizi'nin oluşumunu Üçüncü Jeolojik Zaman'ın başına tarihlendirerek hata yapmaktadır. Bilimsel verilere göre, Anadolu yarımadasının epirojenik yükselmesi Pliyosen (Üçüncü Zaman sonu) ve Kuvaterner (Dördüncü Zaman) dönemlerinde gerçekleşmiştir. Egeid karasının çökmesi ve Ege Denizi'nin oluşumu ise Kuvaterner dönemine ait çok daha genç bir gelişmedir.

Step-by-Step Solution

1
Masif arazilerin oluşum zamanını kontrol et.
I. Zaman (Paleozoyik).
Türkiye'nin çekirdeklerini oluşturan sert kütleler bu dönemdedir.
2
Dağ oluşumu (orojenez) ile toptan yükselme (epirojenez) arasındaki farkı analiz et.
Dağ oluşumu III. Zaman'da yoğunlaşırken, toptan yükselme III. sonu ve IV. Zaman'da belirginleşmiştir.
Anadolu arazisinin ortalama yükseltisinin fazla olmasının nedeni, orojenezden sonra gelen bu genç epirojenik yükselmedir.
3
Ege Denizi ve Boğazların oluşum zamanını saptan.
IV. Zaman (Kuvaterner).
Egeid karasının çökmesi ve deniz istilası jeolojik olarak çok yakındır.

Key Concept

Jeolojik Zamanlar ve Türkiye'nin Morfolojik Gelişimi

Hints

1
Türkiye arazisi büyük oranda 'genç' bir yapıya sahiptir. Bu durum, III. ve IV. zaman olaylarının etkisini vurgular.
2
Egeid karasının çökmesi ve İstanbul-Çanakkale boğazlarının oluşumu, Türkiye'nin en yakın jeolojik geçmişine (IV. Zaman) aittir.
3
Alp orojenezi dağları oluşturmuştur; ancak Anadolu'nun bugünkü deniz seviyesinden çok yüksek olan platoları, III. zamanın sonundaki epirojenik yükselmenin sonucudur.

Practice More

Türkiye'deki linyit ve taş kömürü yataklarının konumları ile oluşum zamanları arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question