Question

Difficulty: HardTürk-İslam Devletlerinde Bilim, Kültür ve Sanat

Türk-İslam dünyasında bilimsel çalışmaların kurumsallaştığı ve hükümdarların bilim insanlarını himaye ettiği dönemde; Gazneli Mahmut tarafından "Sarayımın en değerli hazinesi" olarak nitelendirilen, astronomi, coğrafya ve matematik alanındaki çalışmalarıyla tanınan ünlü bilginin eserleri ve faaliyetleri dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu bilginin akademik literatüre kazandırdığı unsurlardan biri değildir?

  1. A
    Hindistan'ın dini, kültürel ve coğrafi yapısını incelediği "Tahkik-i Ma li'l-Hind" adlı eseriyle modern antropolojinin öncüsü olması
  2. B
    Astronomi sahasındaki birikimini yansıtan ve dönemin sultanına ithaf ettiği "El-Kanunü’l-Mes’ûdî" adlı temel başvuru kaynağını hazırlaması
  3. Görme olayının nesnelerden gelen ışınların göze ulaşmasıyla gerçekleştiğini kanıtlayarak "Kitabü’l-Menazir" adlı eseriyle optik biliminin temellerini atmasıAnswer
  4. D
    Eczacılık ve tıbbi bitkiler üzerine sistemli bilgiler içeren "Kitabü’s-Saydele fi’t-Tıbb" adlı eseriyle farmakoloji biliminin gelişimine katkı sağlaması
  5. E
    Dünyanın çevresini, çapını ve meridyen yayının uzunluğunu bugün bilinen değerlere oldukça yakın bir hassasiyetle hesaplamayı başarması

Answer

Kitabü’l-Menazir adlı eser ve optik alanındaki çalışmalar Biruni'ye değil, İbn-i Heysem'e aittir.
Doğru cevap olan seçenek, optik alanındaki devrim niteliğindeki çalışmaları ve 'Kitabü’l-Menazir' adlı eseri anlatmaktadır. Bu eser, Biruni'ye değil; aynı çağda yaşamış ve modern optiğin kurucusu sayılan İbn-i Heysem'e aittir. Biruni ise daha çok astronomi, matematik, coğrafya ve eczacılık alanındaki çalışmalarıyla öne çıkmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki ipuçlarını analiz etme
Gazneli Mahmut'un "Sarayımın en değerli hazinesi" sözü ve Sultan Mesut vurgusu, bahsi geçen bilim insanının Biruni (Ebû Reyhan el-Bîrûnî) olduğunu gösterir.
Biruni'nin hayatı ve Gazneliler dönemindeki konumu KPSS için temel bir bilgi noktasıdır.
2
Biruni'nin eserlerini ve çalışmalarını seçeneklerle karşılaştırma
Tahkik-i Ma li'l-Hind (Hindistan), El-Kanunü’l-Mes’ûdî (Astronomi), Kitabü’s-Saydele (Eczacılık) ve dünya çevresi hesaplamaları Biruni'nin temel katkılarıdır.
Bu eserlerin içeriklerini ve yazarlarını doğru eşleştirmek sorunun çözüm anahtarıdır.
3
Hatalı olan seçeneği belirleme
Kitabü’l-Menazir adlı eserin müellifi optik biliminin babası kabul edilen İbn-i Heysem'dir.
Türk-İslam bilim dünyasında karıştırılan benzer dönem bilginlerini ayırt etmek amaçlanmaktadır.

Key Concept

Türk-İslam Dünyasında Bilim İnsanları ve Eserleri

Hints

1
Gazneli Mahmut'un bu ünlü sözü, özellikle sarayında himaye ettiği bilginler arasındaki en çok yönlü ismi işaret eder.
2
Seçeneklerden birinde belirtilen eser, İslam dünyasında optik ve fizik denilince akla gelen ilk isme aittir.
3
Biruni; coğrafya, matematik ve astronomi üzerine çalışırken, ışık ve görme teorileri üzerine olan 'Kitabü’l-Menazir' İbn-i Heysem tarafından yazılmıştır.

Practice More

Farabi'nin İhsâ’ü’l-Ulûm (Bilimlerin Sınıflandırılması) ve İbn-i Sina'nın El-Kanun fi't-Tıbb eserlerini de benzer bir karşılaştırmalı yöntemle çalışmanız kalıcılığı artıracaktır.

Alternative Method

Soru kökündeki 'Sultan Mesut'a ithaf' bilgisinden yola çıkarak, eser ismindeki 'Mes'ûdî' kelimesiyle bağlantı kurabilir ve Biruni olduğunu kesinleştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question