Question

Difficulty: Very hardTürk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Türk-İslam devletlerinde, özellikle Büyük Selçuklu Devleti'nde hukuk sistemi şer'î ve örfî olmak üzere iki temel kola ayrılmıştır. Örfî yargı; devletin işleyişini, askeri nizamı ve idari yapıyı ilgilendiren, doğrudan devlet otoritesini temsil eden geniş bir alanı kapsamaktaydı. Bu sistemin başında bulunan görevli, hukuk devleti anlayışının bir gereği olarak, adaletin tecellisi için gerekirse vezir ve emir gibi en üst düzey askeri-idari yetkilileri dahi yargılama ve tutuklama yetkisine sahipti.

Buna göre, Türk-İslam devletlerinde örfî yargının başında bulunan ve üst düzey devlet görevlilerini denetleme yetkisiyle donatılan bu görevli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Emir-i DadAnswer
  2. B
    Kadılesker
  3. C
    Kadılkudat
  4. D
    Müşrif-i Memalik
  5. E
    Emir-i Ahur

Answer

Emir-i Dad, Türk-İslam devletlerinde örfî yargı sisteminin başındaki en yetkili kişidir ve yüksek düzeyli devlet görevlilerini bile yargılama kudretine sahiptir.
Türk-İslam devletlerinde (Karahanlı, Gazneli, Selçuklu) yargı sistemi ikiye ayrılır. Şer'î davalara kadılar, onların başındaki Kadılkudat bakarken; örfî davalara (idari ve devlete karşı işlenen suçlar) Emir-i Dad bakar. Emir-i Dad, hukuk devleti ilkeleri uyarınca veziri bile yargılayabilen, devletin adalet mekanizmasının örfî kanadındaki en güçlü temsilcisidir.

Step-by-Step Solution

1
Hukuk dalının tespit edilmesi
Soruda bahsedilen sistemin 'örfî yargı' (devlet düzeni ve geleneklere dayalı hukuk) olduğu belirlenir.
Soruda açıkça askeri nizam ve idari yapıya atıf yapılarak örfî alandan bahsedilmiştir.
2
Yetki düzeyinin analiz edilmesi
Vezir ve emir gibi üst düzey kişileri yargılama yetkisinin sadece örfî hukukun en üst amirine ait olduğu anlaşılır.
Sıradan bir kadı veya uzmanlaşmış bir askeri yargıç (Kadılesker) bu çapta bir idari denetim yetkisine sahip değildir.
3
Görevli isminin eşleştirilmesi
Emir-i Dad ismine ulaşılır.
Türk-İslam devlet teşkilatında 'Adalet Emiri' anlamına gelen Emir-i Dad, bu görev tanımının tek karşılığıdır.

Key Concept

Türk-İslam Devletlerinde Örfî Yargı ve Emir-i Dad Yetkileri

Hints

1
Soruda devletin 'örfî' yani geleneksel ve idari hukuk kanadından bahsedilmektedir.

Practice More

Osmanlı Devleti'ndeki Kazaskerlik kurumu ile Büyük Selçuklulardaki Kadılesker ve Emir-i Dad yetkileri arasındaki farkları inceleyerek dönem ayrımını netleştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question