Question

Difficulty: MediumKarstik Şekiller

Türkiye'de karst topoğrafyasının en geniş aşınım şekli olan polyeler; özellikle Batı Toroslar'da Elmalı, Kestel, Acıpayam ve Korkuteli gibi yörelerde geniş tabanlı düzlükler oluşturur. Bu alanların fiziki özellikleri ve coğrafi fonksiyonları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Tabanlarında genellikle karstik erime artığı olan kırmızı renkli terra-rossa toprakları yaygındır.
  2. B
    Oluşum süreçlerinde sadece kimyasal çözünme değil, tektonik hatlar boyunca meydana gelen çökmeler de etkili olabilmektedir.
  3. C
    Düdenlerin (su batan) tıkandığı veya yağışın aşırı arttığı kış dönemlerinde tabanda geçici göllenmeler meydana gelebilir.
  4. Kireç taşlı yapının sağladığı yüksek sızdırma kapasitesi sayesinde, bu düzlüklerde tarımsal sulama için yüzey sularından yıl boyu kesintisiz faydalanılır.Answer
  5. E
    Toros Dağları üzerindeki engebeli ve tarıma elverişsiz sahalar içerisinde nüfusun ve yerleşmenin yoğunlaştığı alanları temsil ederler.

Answer

Karstik kayaçların yüksek geçirgenliği nedeniyle bu düzlüklerde tarımsal sulama için yüzey sularından yıl boyu kesintisiz faydalanıldığı ifadesi yanlıştır.
Karstik arazilerde kireç taşının çatlaklı ve erime boşluklu yapısı, yüzey sularının hızla yer altına sızmasına neden olur. Bu durum, yüzeyde akarsu ve göl oluşumunu zorlaştırarak yüzey suyu fakirliğine yol açar. Dolayısıyla polyelerde tarımsal sulama için yıl boyu kesintisiz yüzey suyu kaynağı bulmak genellikle mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

1
Polyelerin genel jeolojik yapısını analiz et.
Polyeler, kalker (kireç taşı) gibi eriyebilen kayaçların yoğun olduğu, yüksek derecede geçirimli arazilerdir.
Karstik arazilerdeki su rejimini anlamak için temel litolojik özelliği belirlemek gerekir.
2
Yüzey suyu ve yer altı suyu ilişkisini değerlendir.
Karstik bölgelerde yağışlarla gelen su, çatlak ve boşluklardan hızla yer altına sızar, bu da yüzeyde akarsu ve göl oluşumunu zorlaştırır.
Sızdırma kapasitesinin yüksek olması, yüzey suyunun sürekliliğini olumsuz etkiler.
3
Tarımsal kullanım ve su ihtiyacı arasındaki çelişkiyi belirle.
Polye ovalarında tarım yaygın olsa da, yüzey suyu yetersizliği nedeniyle genellikle yer altı sularına veya dışarıdan getirilen suya ihtiyaç duyulur.
Kesintisiz yüzey suyu faydalanımı karstik doğaya aykırıdır.

Key Concept

Karstik arazilerde yer üstü suyu fakirliği (Drenaj özelliği)

Hints

1
Karstik kayaçların (kalker, jips) en önemli özelliği suları yer altına sızdırma hızıdır.
2
Akdeniz Bölgesi'nde yazın yaşanan şiddetli susuzluğun nedenlerinden biri de suyun yüzeyde durmamasıdır.

Practice More

Karstik aşınım şekillerini küçükten büyüğe (lapya, dolin, uvala, polye) sıralayarak gelişim evrelerini tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question