Türkiye arazisinin jeolojik gelişimi; levha hareketleri, tortullanma süreçleri ve farklı zamanlarda etkili olan iç kuvvetlerin (orojenez, epirojenez, volkanizma) karmaşık bir etkileşimidir. Bu süreçler neticesinde Anadolu, farklı karakterdeki jeolojik yapıların bir araya gelmesiyle bugünkü mozaik yapısını kazanmıştır.
Buna göre, Türkiye'nin jeolojik geçmişi ve bu süreçlerin günümüz yer şekillerine yansımalarıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi bilimsel olarak yanlıştır?
- AMiyosen sonlarında Arap levhasının Avrasya ile çarpışmasıyla başlayan neotektonik süreç, Doğu Anadolu'da yer kabuğunun kısalıp kalınlaşmasına ve volkanizmanın şiddetlenmesine yol açmıştır.
- BAlp-Himalaya orojenezi ile oluşan dağ kuşaklarının çekirdek kısımlarında yer yer metamorfik masiflere rastlanması, bu alanların jeolojik yapısının tamamen genç oluşumlu olmadığını kanıtlar.
- CJeolojik Zaman'da geniş alan kaplayan linyit, kaya tuzu ve bor yatakları; o dönemde Anadolu'nun büyük bir kısmının sığ göl ve denizel ortamlarla kaplı olduğunun bir göstergesidir.
- DJeolojik Zaman'daki epirojenik yükselmeler, Anadolu'nun peneplen haline gelmiş düzlüklerinin yükseklerde kalmasına ve akarsu mendereslerinin vadi içine gömülerek derinleşmesine neden olmuştur.
- Kuzey Anadolu ve Toros dağ kuşaklarının birbirine yaklaşarak ana omurgalarını oluşturması, Jeolojik Zaman'da meydana gelen epirojenik hareketlerin en temel sonucudur.Answer
Answer
Kuzey Anadolu ve Toros dağ kuşaklarının oluşumunun II. Jeolojik Zaman'daki epirojenik hareketlere dayandırıldığı ifade yanlıştır.
Türkiye'deki temel dağ kuşaklarının (Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar) oluşumu Jeolojik Zaman'da (Tersiyer) gerçekleşen Alp-Himalaya orojenezi ile tamamlanmıştır. Jeolojik Zaman (Mesozoyik) ise bu dağları oluşturacak olan tortulların Tetis Denizi tabanında biriktiği bir 'hazırlık' dönemidir. Ayrıca dağların oluşumu epirojenik (kıta oluşumu) değil, orojenik (dağ oluşumu) bir süreçtir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'nin Jeolojik Zaman Çizelgesi ve İç Kuvvetlerin Etkisi
Hints
1
Türkiye'de dağ oluşumunun (orojenez) ve kıta oluşumunun (epirojenez) hangi temel süreçler olduğunu düşünün.
2
Jeolojik Zaman'ın (Mesozoyik) Türkiye arazisi için büyük oranda bir 'hazırlık ve birikim' dönemi olduğunu hatırlayın.
3
Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar, Alp-Himalaya kıvrım kuşağının bir parçasıdır ve bu kuşak esas olarak Jeolojik Zaman'da (Tersiyer) şekillenmiştir.
Practice More
Türkiye'deki masif arazilerin (Yıldız, Menderes-Menteşe, Kırşehir, Bitlis) harita üzerindeki dağılışını ve deprem riskleri ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s