Examkin

Question

Difficulty: MediumKarstik Şekiller

Türkiye'de karst topoğrafyasının gelişimi üzerinde eriyebilen kayaçların (kalkerkalker, jipsjips, kaya tuzu) varlığı ve sahanın iklim koşulları doğrudan etkilidir. Litolojik yapıdaki bu çeşitlilik, ülkemizin farklı yörelerinde farklı boyut ve özelliklerde karstik yer şekillerinin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Buna göre, Türkiye'deki karstik yer şekilleri ve dağılışı hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Lapya, kayaç yüzeyindeki oluklar ve kanallardan oluşan en küçük karstik aşınım şeklidir.
  2. B
    Toros Dağları kuşağı, kireç taşı (kalkerkalker) üzerinde gelişen geniş karstik düzlüklere (polye) ev sahipliği yapar.
  3. C
    Sivas ve çevresinde, kalkere göre suda daha kolay çözünen alçı taşı (jipsjips) üzerinde gelişen karstik şekiller yaygındır.
  4. D
    Mağara tavanlarından sızan suların içindeki kirecin çökelmesiyle sarkıt, tabanda birikmesiyle ise dikitler oluşur.
  5. Türkiye'de karstik aşınım ve birikim şekilleri sadece Akdeniz Bölgesi'ndeki kireç taşları üzerinde oluşur; diğer bölgelerimizde bu şekillere rastlanmaz.Answer

Answer

Türkiye'de karstik şekillerin sadece Akdeniz Bölgesi'nde görüldüğünü savunan ifade yanlıştır; jips karstı gibi örnekler İç Anadolu'da da yaygındır.
Karstik şekillerin yalnızca Akdeniz Bölgesi'nde görüldüğünü iddia eden seçenek yanlıştır. Türkiye'de karstik süreçler sadece kalker (kirec\ckireç tas\cıtaşı) üzerinde değil, jips (alc\cıalçı tas\cıtaşı) ve kaya tuzu gibi diğer eriyebilen kayaçlar üzerinde de gerçekleşir. Bu nedenle Sivas, Erzincan ve Çankırı gibi illerimizde de jips karstına bağlı olarak oluşmuş çeşitli obruk, dolin ve mağaralara rastlanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kayaç yapısını (litoloji) analiz etme
Karstik şekillerin sadece kalker üzerinde değil, jips (alçı taşı) ve kaya tuzu üzerinde de oluşabileceğini belirleme.
Karstlaşma, suyla temas ettiğinde çözünebilen tüm kayaçlarda gerçekleşebilir.
2
Coğrafi dağılımı kontrol etme
Akdeniz'de kalker, Sivas-Erzincan hattında ise jips karstının yaygın olduğunu hatırlama.
Türkiye'nin farklı jeolojik yapısı, karstik süreçlerin tek bir bölgeye hapsolmasını engeller.
3
Seçeneklerdeki 'mutlak' ifadeleri değerlendirme
'Sadece Akdeniz Bölgesi'nde rastlanır' ifadesinin coğrafi çeşitlilikle çeliştiğini tespit etme.
Coğrafya sorularında genelleme yapan 'sadece', 'asla', 'hiçbir zaman' gibi ifadeler genellikle hata payı yüksek olan ifadelerdir.

Key Concept

Karstik Şekillerin Litolojik Çeşitliliği ve Türkiye Dağılımı

Hints

1
Karstik yer şekillerinin oluşabilmesi için arazide kolayca eriyebilen kayaçların (kalker, jips vb.) bulunması gerekir.
2
Türkiye'de kireç taşı (kalkerkalker) en çok Akdeniz'de bulunsa da, alçı taşı (jipsjips) gibi diğer eriyebilen kayaçlar farklı bölgelerimizde de yaygındır.
3
Sivas ve Çankırı gibi illerimizde bulunan jipsli arazilerde de önemli karstik oluşumlar mevcuttur; bu durum karstın sadece Akdeniz'e özgü olmadığını kanıtlar.

Practice More

Jips karstı ve kalker karstı arasındaki erime hızı farklarını araştırarak bu kayaçların oluşturduğu şekillerin ömürlerini karşılaştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Karstik Şekiller

More questions from this topic