Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye arazisinin temelini oluşturan Yıldız Dağları, Menderes-Menteşe ve Bitlis gibi alanlar I.I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) oluşmuş, sertleşmiş (masif) kütleler olmalarına rağmen; bu alanların bugün yüksek yükselti değerlerine sahip olması ve çevresinde aktif deprem kuşaklarının bulunması aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanabilir?

  1. Anadolu levhasının III.III. Zaman sonu ve IV.IV. Zaman başında toptan yükselmesi ve genç tektonik hareketlerden etkilenmesiAnswer
  2. B
    Bu alanların Hersiniyen ve Kaledoniyen kıvrımları sonucunda dirençli birer kıta çekirdeği haline gelmesi
  3. C
    II.II. Jeolojik Zaman'daki tortullaşma sürecinde bu yaşlı kütlelerin üzerinin çok kalın ve yumuşak tabakalarla örtülmesi
  4. D
    IV.IV. Zaman'daki Kuvaterner buzullaşmasının bu kütleler üzerinde derin sirk çukurları ve vadiler oluşturması
  5. E
    Alp Orojenezi sırasında bu kütlelerin esnek yapıları sayesinde kıvrılarak yüksek sıradağlara dönüşmesi

Answer

Anadolu levhasının üçüncü zaman sonu ve dördüncü zaman başında toptan yükselmesi ve genç tektonik hareketlerden etkilenmesi
Doğru yanıt olan Anadolu'nun toptan yükselmesi ifadesi, Türkiye'nin jeolojik olarak 'genç' bir görünüme sahip olmasının temel nedenidir. Masifler her ne kadar birinci zamanda oluşmuş olsalar da, Anadolu levhası bir bütün olarak yükseldiği için bu yaşlı kütleler de yukarı taşınmıştır. Ayrıca, kuzeyden Avrasya, güneyden ise Afrika ve Arabistan levhalarının sıkıştırmasıyla bu sert kütleler kırılmış, bu da çevrelerinde aktif fay hatlarının oluşmasına neden olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Masif kütlelerin temel özelliğini belirleme
Yıldız Dağları, Menteşe ve Bitlis gibi alanlar I.I. Jeolojik Zaman'da oluşmuş, metamorfizmaya uğrayarak sertleşmiş yaşlı kütlelerdir.
Soruda bahsedilen alanların jeolojik yaşını ve fiziksel yapısını anlamak için gereklidir.
2
Türkiye'nin genel morfolojik gelişimini analiz etme
Anadolu arazisi III.III. Zaman sonunda dış kuvvetlerce aşındırılarak deniz seviyesinde bir düzlük (peneplen) haline gelmiştir.
Mevcut yüksekliğin ne zaman kazanıldığını belirlemek için bir referans noktası oluşturur.
3
Epirojenik yükselme ve neotektonik süreci değerlendirme
Anadolu levhası, III.III. Zaman sonu ve IV.IV. Zaman başında epirojenik olarak toptan yükselmiştir. Bu süreçte sert olan masif kütleler de yukarı taşınmış ve çevresindeki levha sıkışmalarıyla (Kuzey ve Doğu Anadolu Fayları gibi) kırılmıştır.
Yaşlı kütlelerin neden bugün yüksek ve deprem riskli alanlar olduğunu açıklar.

Key Concept

Epirojenik Yükselme ve Masiflerin Genç Tektonizmaya Uyumu

Hints

1
Masiflerin oluştuğu zaman ile Türkiye'nin bugünkü yüksekliğini kazandığı zamanın farklı olduğunu unutmayın.
2
Türkiye'nin ortalama yükseltisinin 1132 metre olmasının nedeni 'epirojenez' yani toptan yükselmedir.
3
Yaşlı bir kütle, eğer bulunduğu levha tamamen yükseliyorsa yüksekte kalabilir ve çevresindeki levha sıkışmalarıyla kırılıp deprem riski taşıyabilir.

Practice More

Menderes Masifi'nin neotektonik dönemde horst-graben sistemlerine nasıl dönüştüğünü inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

More questions from this topic