Türkiye'nin dağlık kütlelerinin morfolojik gelişiminde, tektonik kökenli iç kuvvetler ile iklimsel değişimlere bağlı dış kuvvetlerin dinamik bir etkileşimi söz konusudur. Bu etkileşim neticesinde dağlar, oluşum süreçlerinden bağımsız olarak farklı aşınım ve birikim şekilleri kazanmışlardır.
Buna göre, aşağıda verilen dağ ve bu dağa ait jeomorfolojik/jeolojik özellik eşleştirmelerinden hangisi coğrafi gerçeklerle bağdaşmaz?
- ANur (Amanos) Dağları: Alp-Himalaya kıvrım kuşağı içerisinde yer almasına rağmen, neotektonik dönemdeki dikey hareketlerle bir horst yapısı kazanmıştır.
- BUludağ: Büyük bir kısmı derinlik volkanizması (batolit) sonucu oluşmuş olup, üzerinde güncel aktif buzul bulunmamasına karşın dördüncü zaman buzullaşmasına ait sirk gölleri barındırır.
- Bey Dağları: Karstik kireç taşı yapısının yüksek geçirgenliği ve dikey drenajı nedeniyle, Kuvaterner (Dördüncü Zaman) boyunca buzul aşındırma ve biriktirme faaliyetlerinden etkilenmemiştir.Answer
- DYıldız (Istranca) Dağları: Paleozoik yaşlı masif bir temel üzerine kurulu olması ve ortalama yükseltisinin düşüklüğü sebebiyle Kuvaterner buzullaşmasının etkilerinin görülmediği bir kütledir.
- ECilo (Buzul) Dağları: Hem kıvrımlı dağ yapısına sahip olması hem de Türkiye'nin en büyük güncel vadi buzulunu (İzbırak Buzulu) bünyesinde barındırmasıyla karakteristik bir kütledir.
Answer
Bey Dağları'nın karstik yapısı nedeniyle buzul şekillerinden etkilenmediği ifadesi yanlıştır; aksine bu dağlar dördüncü zaman buzullaşmasının net izlerini taşır.
Doğru yanıt olan Bey Dağları ile ilgili ifade yanlıştır; çünkü Bey Dağları metreyi aşan yükseltisiyle Pleistosen (Dördüncü Zaman) buzullaşmasından derin bir biçimde etkilenmiştir. Karstik kireç taşı yapısı süzülmeyi artırsa da, düşük sıcaklıklar bu zirvelerde buzulların sirk ve vadi aşındırması yapmasına engel olmamıştır. Günümüzde bu dağlarda sirk gölleri ve buzul vadileri gibi jeomorfolojik kanıtlar açıkça görülmektedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Buzullaşma Sınırı ve Litoloji Etkileşimi
Hints
1
Türkiye'de dağların dördüncü zaman buzullaşmasından etkilenmesi için yükseltinin yaklaşık - metrenin üzerine çıkması gerekir.
2
Batı Toroslar'ın en yüksek kesimi olan Bey Dağları, karstik kireç taşlarından oluşmasına rağmen buzul morfolojisinin en iyi izlendiği yerlerden biridir.
3
Litolojik özellikler (karstik yapı vb.) dış kuvvetlerin etkisini değiştirebilir ancak iklimin (buzullaşma) temel belirleyici olduğu yükselti sınırını iptal edemez.
Practice More
Türkiye'de kalıcı kar (toktamış kar) sınırının kuzeyden güneye değişimini enlem etkisi üzerinden inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s