Aşağıdaki tabloda, bilimsel ve entelektüel süreçleri konu alan beş farklı cümle ve bu cümlelerdeki temel anlam özellikleri verilmiştir:
| Cümle No | Cümle İçeriği | Belirtilen Anlam İlişkisi |
|---|---|---|
| I | Bilimsel metinlerde nesnellik, araştırmacının kendi sesini tamamen yok etmesiyle değil; bu sesi yöntemsel bir denetim altında tutmasıyla sağlanır. | Koşul-Sonuç |
| II | Kuramsal bir modelin tutarlılığı, kapsadığı verilerin doğruluğundan ziyade; bu veriler arasındaki mantıksal örüntünün sağlamlığına dayanır. | Karşılaştırma |
| III | Yeni bir paradigmanın kabul görmesi için eski paradigmaya ait tüm soruların yanıtlanmış olması mutlak bir gereklilik değildir. | Gereklilik (Olumsuz) |
| IV | Bilgi üretim süreçlerinde disiplinler arası etkileşimin artması, uzmanlaşmanın getirdiği dar bakış açısını kırmak amacıyla teşvik edilmektedir. | Amaç-Sonuç |
| V | Dijital mecralarda veriye ulaşım hızının kontrolsüz artışı, nitelikli süzgeçleri devre dışı bıraktığından bilginin derinliğini kaybetmesine yol açmaktadır. | Neden-Sonuç |
Bu tablodaki veriler ve cümleler dikkate alındığında, numaralanmış cümlelerle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
- AI. cümlede, bir durumun gerçekleşmesi araştırmacının sergileyeceği belirli bir tutuma veya yönteme bağlanmıştır.
- BII. cümlede, bir olgunun niteliği belirlenirken farklı unsurlar (veri doğruluğu ve mantıksal örüntü) arasında hiyerarşik bir kıyaslama yapılmıştır.
- CIII. cümlede, bir sürecin geçerliliği için öne sürülebilecek bir şartın, her durumda aranması gereken bir zorunluluk olmadığı vurgulanmıştır.
- DIV. cümlede, bir uygulamanın (etkileşimin artması) gerekçesi, eylemin hedeflenen sonucu (bakış açısını kırmak) ile birlikte verilmiştir.
- V. cümlede, bilginin derinliğini kaybetmesi ile veriye ulaşım hızı arasındaki bağıntı, bir şarta bağlılık (koşul-sonuç) ilişkisiyle kurgulanmıştır.Answer
Answer
V. cümlede yer alan ifade, bir koşul-sonuç ilişkisi değil, doğrudan bir neden-sonuç (gerekçe) ilişkisidir.
V. cümlede geçen 'kontrolsüz artışı, nitelikli süzgeçleri devre dışı bıraktığından' ifadesi, bilginin derinliğini kaybetmesinin doğrudan nedenini (gerekçesini) belirtmektedir. Dil bilgisi açısından '-dığından / -dığı için' ekleri neden-sonuç ilişkisi kurar. Ancak seçeneklerde bu durumun bir 'şarta bağlılık' (koşul-sonuç) olduğu iddia edilmiştir. Koşul-sonuç ilişkisinde bir eylemin gerçekleşmesi henüz gerçekleşmemiş bir şarta bağlıdır (örn: -sa/-se eki). Bu nedenle bu değerlendirme yanlıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Neden-Sonuç, Amaç-Sonuç ve Koşul-Sonuç İlişkilerinin Ayırt Edilmesi
Hints
1
Cümlelerdeki '-mak amacıyla', '-dığından', '-sa/-se' gibi eklerin hangi anlam ilişkilerini kurduğuna dikkat edin.
2
Bir durumun gerçekleşmesinin bir 'şarta' mı bağlandığını yoksa bir 'nedenle' mi ortaya çıktığını ayırt etmek için 'Hangi amaçla?' ve 'Niçin?' sorularını sorun.
3
V. cümlede 'yol açmaktadır' ifadesi bir sonucun ortaya çıktığını kesinleştirmiştir; bu sonucun gerekçesi ise kendisinden önceki 'devre dışı bıraktığından' ifadesidir.
Practice More
Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için özellikle '-mak için' ve '-dığı için' yapılarının birbirinin yerine kullanılamadığı örnekleri inceleyin.
Alternative Method
Cümlelerdeki yargıları 'Gerekçe-Sonuç' veya 'Hedef-Sonuç' kalıplarına sokarak test edebilirsiniz. V. cümle 'Derinlik kayboldu çünkü süzgeçler devre dışı kaldı' (Gerekçe) şeklinde okunabilirken, bir koşul cümlesi gibi 'Süzgeçler devre dışı kalırsa derinlik kaybolur' (Koşul) şeklinde kurgulanmamıştır.
Estimated Time:2m 0s