Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye arazisinin bugünkü genel görünümünü kazanmasında, Senozoyik'in Kuvaterner (IV. Zaman) döneminde meydana gelen epirojenik hareketler büyük rol oynamıştır. Bu sürecin sonucunda Anadolu kütlesi bir bütün olarak yükselirken, çevresindeki deniz çanakları çökmüştür.

Bu jeolojik sürecin Türkiye'nin fiziki coğrafyası üzerindeki doğrudan etkileri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

  1. Kuzey Anadolu Dağları ve Torosların ana hatlarıyla kıvrılarak yükselmesiAnswer
  2. B
    İstanbul ve Çanakkale boğazlarının deniz suları altında kalarak oluşması
  3. C
    Akarsuların yataklarını derinleştirerek dar ve derin çentik vadiler oluşturması
  4. D
    Deniz seviyesinden oldukça yüksekte kalan geniş aşınım düzlüklerinin (platoların) varlığı
  5. E
    Ege Denizi'nin bulunduğu alandaki Egeid karasının çökerek sularla dolması

Answer

Kuzey Anadolu Dağları ve Torosların kıvrılarak oluşumu epirojenez değil, orojenez (dağ oluşumu) sonucudur ve büyük oranda III. Jeolojik Zaman'da tamamlanmıştır.
Kuzey Anadolu ve Toros dağ kuşaklarının kıvrılarak yükselmesi süreci Alp Orojenezi olarak adlandırılır ve bu olay temel olarak III. Jeolojik Zaman (Tersiyer) içerisinde gerçekleşmiştir. Soruda bahsedilen Anadolu kütlesinin toptan yükselmesi (epirojenez) ise daha sonraki bir evre olan Kuvaterner (IV. Zaman) başında etkili olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Epirojenez ve Orojenez ayrımını yapma
Dağ kuşaklarının oluşumu III. Zaman'daki Alp Orojenezi ile ilgilidir.
Soruda Kuvaterner'deki toptan yükselme (epirojenez) sorulmaktadır. Dağların kıvrılması ise yan basınçlarla ilgili olan orojenez sürecidir.
2
Kuvaterner olaylarını analiz etme
Boğazlar, platoların yüksekte kalması ve çentik vadiler toptan yükselmenin sonuçlarıdır.
Anadolu'nun toptan yükselmesi, Boğazların oluşumu ve Egeid karasının çöküşü Kuvaterner dönemine aittir.
3
Yanlış olan seçeneği belirleme
Kuzey Anadolu ve Toros dağlarının oluşumu doğru cevap olarak seçilir.
Diğer tüm seçenekler Kuvaterner'deki epirojenik süreci yansıtırken, dağların kıvrılması III. Zaman'ın ana olayıdır.

Key Concept

Epirojenez (Toptan Yükselme) ve Orojenez (Dağ Oluşumu) Ayırımı

Hints

1
Epirojenez (toptan yükselme/çökme) ile orojenez (dağ oluşumu/kıvrılma) arasındaki farkı düşünün.
2
Kuvaterner (IV. Zaman) Türkiye'nin en yakın geçmişidir; dağ kuşaklarının temelleri ise bir önceki dönemde (III. Zaman) atılmıştır.
3
Türkiye'nin ortalama yükseltisinin çok olması (yaklaşık 11321132 m) epirojenez ile ilgilidir, ancak dağların kendisi orojenez ile oluşmuştur.

Practice More

Türkiye'deki masif araziler ve bunların dağılımı ile ilgili bir soru çözmek bu konuyu pekiştirecektir.

Alternative Method

Jeolojik zamanları kodlayarak çalışabilirsiniz: I. Zaman (Masif/Kömür), II. Zaman (Durgunluk), III. Zaman (Linyit/Petrol/Alp Dağları), IV. Zaman (Epirojenez/Boğazlar).
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

More questions from this topic