Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde hammadde, enerji, ulaşım ve pazar gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bazı sanayi kollarında ise tesislerin hammadde üretim alanlarından ziyade doğrudan tüketim merkezlerine yakın kurulduğu görülmektedir.

Sanayi KoluYoğunlaştığı Bazı Merkezler
Mobilya SanayisiKayseri, İstanbul, İnegöl (Bursa)
Tarım AraçlarıKonya, Adapazarı, Ankara
Et ve Süt Ürünleriİstanbul, İzmir, Balıkesir

Tabloda verilen sanayi kollarının kuruluş yerlerinin belirlenmesinde etkili olan temel ortak faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Hammadde kaynaklarına yakınlık
  2. B
    Enerji kaynaklarına erişim kolaylığı
  3. Geniş tüketim merkezlerine (pazara) yakınlıkAnswer
  4. D
    İklim koşullarının üretime uygunluğu
  5. E
    Zengin su kaynaklarına sahip olma

Answer

Sanayi kollarının kuruluş yerlerinin belirlenmesindeki temel ortak faktör tüketim merkezlerine (pazara) yakınlıktır.
Tüketim merkezlerine yakınlık, özellikle son ürünün taşınma maliyetinin hammaddeye göre yüksek olduğu (mobilya, tarım araçları) veya ürünün tazeliğinin korunması gereken (et-süt) sektörlerde birincil faktördür. İstanbul, Ankara, İzmir ve Konya gibi iller hem yüksek nüfusları hem de gelişmiş ulaşım bağlantılarıyla Türkiye'nin en büyük pazar alanlarıdır.

Step-by-Step Solution

1
Tablodaki sanayi kollarını ve merkezleri analiz etme
Mobilya (Kayseri, İstanbul), Tarım Araçları (Konya, Ankara), Et ve Süt Ürünleri (İstanbul, İzmir) gibi merkezlerin tamamı ya büyük bir pazardır ya da önemli bir pazarın merkezindedir.
Tesislerin neden bu illerde toplandığını anlamak için hammadde mi yoksa pazar mı etkili diye bakılmalıdır.
2
Hammadde faktörünü eleme
Kayseri'nin orman (mobilya hammaddesi) zengini olmaması, tarım araçları için gerekli çeliğin bu illerde üretilmemesi hammadde faktörünü eler.
Hammaddeye yakınlık olsaydı mobilya tesislerinin Batı Karadeniz'de yoğunlaşması gerekirdi.
3
Pazar ve ulaşım faktörünü doğrulama
Büyükşehirler hem tüketimin fazla olduğu yerlerdir hem de ulaşım ağlarının kavşak noktasıdır.
Et ve süt ürünleri gibi çabuk bozulan veya mobilya gibi taşınması maliyetli ürünlerde pazara yakınlık kar marjını artırır.

Key Concept

Türkiye'de Sanayi Tesislerinin Yer Seçimi: Pazara Yakınlık İlkesi

Hints

1
Sanayi tesisinin yerini seçerken 'Nereye satacağım?' sorusunu düşünün.
2
Kayseri ve Ankara gibi illerin ortak özelliği, hammadde varlığından ziyade yüksek nüfus ve ticaret hacmine sahip olmalarıdır.

Practice More

Türkiye'de hammaddeye yakınlık nedeniyle kurulan sanayi tesisleri (Çay, Şeker, Konserve vb.) ile pazara yakınlık nedeniyle kurulanları karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question