Examkin

Question

Difficulty: HardErozyon ve Heyelan

Türkiye'de dış kuvvetlerin ve kütle hareketlerinin yer şekilleri üzerindeki etkileri incelendiğinde; erozyon (toprak süpürülmesi) ve heyelan (kütle hareketi) süreçleri arasındaki farklara dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Erozyon süreci, toprağın en verimli kısmı olan üst katmanın dış kuvvetlerle kademeli olarak taşınmasıyken; heyelan, tabakaların bir düzlem boyunca kütle halinde hızla yer değiştirmesidir.
  2. B
    Erozyonla mücadelede nadas yerine nöbetleşe ekim yapılması ve toprağın eğime dik sürülmesi etkiliyken; heyelan riskini azaltmak için yamaç dengesini koruyan drenaj kanalları ve istinat duvarları ön plandadır.
  3. Karstik arazilerde yer altına sızma fazla olduğu için yüzey erozyonu şiddeti en yüksek seviyededir; heyelan riski ise sadece eğim ve yağışa bağlı olup litolojik özelliklerden tamamen bağımsız gelişir.Answer
  4. D
    Erozyon, akarsuların taşıdığı sediment miktarını artırarak delta ovalarının büyümesine katkı sağlarken; heyelanlar, vadi yamaçlarından kopan kütlelerin akarsu önünü kapatmasıyla set göllerinin oluşumuna neden olabilir.
  5. E
    Eğimli yamaçlarda ağaçlandırma çalışmaları yüzeysel akışı yavaşlatarak erozyonu büyük oranda engellerken; derin tabakalı heyelanlarda bitki örtüsünün tutucu etkisi yüzey erozyonuna oranla oldukça sınırlıdır.

Answer

Karstik arazilerde sızmanın fazla olması nedeniyle erozyonun şiddetli olduğunu ve heyelan riskinin litolojiden bağımsız olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır.
Karstik kayaçların (kalker, jips) bulunduğu arazilerde sızma kapasitesi yüksektir. Bu durum yüzey akışını azalttığı için su erozyonunu şiddetlendirmek yerine azaltır. Ayrıca, heyelan oluşumunda litoloji (özellikle killi tabakaların varlığı) temel bir faktördür; süreç sadece eğim ve yağışa bağlı değildir. Bu nedenle bu ifadede sunulan bilgiler coğrafi gerçeklerle çelişmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Erozyon ve heyelan süreçlerinin etki derinliğini analiz edin.
Erozyon yüzeysel (toprak üst katmanı), heyelan ise derindedir (tabaka/kütle).
Süreçlerin mekanizmasını anlamak için derinlik farkı esastır.
2
Litolojik (kayaç yapısı) özelliklerin süreçlere etkisini değerlendirin.
Karstik kayaçlar (kalker) geçirgendir, yüzey akışını azaltır ve erozyonu yavaşlatır. Killi kayaçlar ise suyu emerek heyelanı tetikler.
Kayaç yapısının süreçleri nasıl hızlandırdığını veya yavaşlattığını belirlemek gerekir.
3
Bitki örtüsü ve teknik yöntemlerin (teraslama, drenaj vb.) etkisini karşılaştırın.
Ağaçlandırma erozyonda çok etkiliyken, heyelanda kütle ağırlığını artırabileceği için etkisi sınırlıdır.
Önleme yöntemlerinin her iki afet üzerindeki farklılıklarını netleştirmek için.

Key Concept

Erozyon (Yüzey Süpürülmesi) ve Heyelan (Kütle Hareketi) Arasındaki Litolojik ve Mekanik Farklar

Hints

1
Erozyon toprağın yüzeyinden süpürülmesidir, heyelan ise ana kaya üzerindeki tabakaların bir bütün olarak kaymasıdır.
2
Karstik arazilerde suyun yer altına sızma miktarının yüzeydeki su akışını nasıl etkilediğini düşünün.
3
Heyelan oluşumunda kayaç yapısının (örneğin killi tabakaların su emmesi) ne kadar önemli olduğunu hatırlayın.

Practice More

Türkiye'de heyelanın en fazla Karadeniz'de, erozyonun ise en fazla İç ve Güneydoğu Anadolu'da görülme nedenlerini karşılaştıran soruları çözebilirsiniz.

Alternative Method

Süreci 'Yüzey' ve 'Derinlik' olarak ikiye ayırarak analiz edebilirsiniz. Karstik arazilerde sızma fazlaysa, yüzeyde toprağı sürükleyecek güç azalır.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Erozyon ve Heyelan

More questions from this topic