Examkin

Question

Difficulty: Very hardKıyı Tipleri ve Şekilleri

Bir yer bilimci Türkiye kıyılarında yaptığı teknik gezide şu gözlemleri rapor etmiştir:

* I. Gözlem: Menteşe yöresinde denizin, akarsuların açtığı derin vadilere doğru sokulduğu görülmektedir.
* II. Gözlem: Mersin-Silifke kıyı bandında, kanyon vadi görünümlü derin karstik yarıkların sular altında kalarak dar ve derin koylar oluşturduğu tespit edilmiştir.
* III. Gözlem: Kaş-Finike hattında, kıyıya paralel uzanan dağ sıraları arasındaki çukur alanların sularla dolmasıyla kıyı çizgisinin hemen önünde çok sayıda adacık ve kanal oluştuğu gözlenmiştir.

Yer bilimcinin raporunda belirttiği bu üç farklı kıyı oluşumunun, Türkiye'nin kıyı jeomorfolojisi açısından "ortak" bilimsel açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Dağların kıyı çizgisine dik uzandığı sahalarda, flüviyal süreçlerin denge profiline ulaşmasıyla oluşan vadi sistemlerinin tektonik çöküntüye uğraması.
  2. Kuvaterner'de yaşanan östatik deniz seviyesi değişimleri sonucunda, farklı jeomorfolojik süreçlerle şekillenmiş negatif topoğrafyanın deniz istilasına uğraması.Answer
  3. C
    Dalga ve akıntıların biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşan kıyı kordonlarının, kıyı gerisindeki karstik dolin ve polye tabanlarını denizden ayırması.
  4. D
    Üçüncü jeolojik zamanda meydana gelen Alp orojenezinin etkisiyle kıyı şeridinin basamaklı bir yapı kazanarak deniz derinliğinin aniden artması.
  5. E
    Kıta sahanlığının geniş olduğu sığ denizlerde, yüksek gelgit genliğinin etkisiyle kıyı morfolojisinin aşınarak girintili bir yapı kazanması.

Answer

Kuvaterner'deki transgresyon (deniz ilerlemesi) sonucunda, kara üzerindeki akarsu vadisi, karstik kanyon ve dağlar arası çukur alanlar gibi negatif (alçak) yer şekillerinin sular altında kalması.
Kuvaterner'de buzul sonrası yaşanan deniz seviyesi yükselmesi (östatik hareketler), Türkiye'nin mevcut yer şekillerini (negatif topoğrafya) deniz sularının istila etmesine neden olmuştur. Menteşe'deki akarsu vadilerinin sular altında kalması Ria'yı, Mersin'deki karstik yarıkların sular altında kalması Kalanklı'yı ve Kaş'taki dağlar arası olukların sular altında kalması Dalmaçya kıyı tipini oluşturmuştur. Ortak payda deniz istilasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Raporda belirtilen gözlemleri kıyı tipleriyle eşleştirin.
I. Gözlem (Menteşe): Ria tipi, II. Gözlem (Mersin): Kalanklı tipi, III. Gözlem (Kaş): Dalmaçya tipi kıyıdır.
Sorunun kökenini anlamak için her bir morfolojik tanımın hangi kıyı tipine karşılık geldiğini bilmek gerekir.
2
Bu üç kıyı tipinin oluşum zamanını belirleyin.
Tümü 4. jeolojik zaman (Kuvaterner) içinde şekillenmiştir.
Buzul sonrası deniz seviyesi yükselmesi bu dönemde gerçekleşmiştir.
3
Bu kıyı tiplerindeki ortak mekanizmayı analiz edin.
Üçünde de ortak nokta; deniz seviyesinin yükselerek (transgresyon) karadaki mevcut çukurları (vadi, kanyon, oluk) 'boğmasıdır'.
Ria akarsu vadisinin, Kalanklı karstik kanyonun, Dalmaçya ise dağlar arası çukurların sular altında kalmasıdır.

Key Concept

Kıyıların Boğulması (Transgresyon)

Hints

1
Gözlemlerde tanımlanan kıyı tiplerinin (Ria, Kalanklı, Dalmaçya) her biri 'deniz sularının içeri sokulması' (transgresyon) ile oluşur.
2
Bu kıyıların oluşumundaki temel değişim su seviyesindedir. Kara üzerindeki alçak alanlar (vadi, kanyon, senklinal) hangi jeolojik dönemde su altında kalmıştır?
3
Kuvaterner döneminde buzulların erimesiyle yükselen deniz sularının (östatik hareket), mevcut yeryüzü şekillerini istila etmesi tüm bu tiplerin ortak paydasıdır.

Practice More

Kıyı tiplerinin oluşumunda 'dağların uzanış doğrultusu' ile 'deniz seviyesi değişimleri' arasındaki farkı daha iyi anlamak için Enine ve Ria tipi kıyıları karşılaştırabilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Kıyı Tipleri ve Şekilleri

More questions from this topic