Question

Difficulty: HardTürklerin İslamiyet'i Kabulü ve Talas Savaşı

751751 yılında yaşanan Talas Savaşı'ndan sonra Türklerin kitleler hâlinde İslamiyet'i benimsemeye başlaması, sadece bir din değişikliği değil, aynı zamanda Orta Asya'daki güç dengelerinin ve Türk-Arap ilişkilerinin yeniden şekillenmesidir. Abbasilerin bu süreçte Türklerle kurduğu ilişkinin, Emeviler dönemindeki çatışmacı süreçten farklı olarak kalıcı bir dostluğa ve dinî bir bütünleşmeye dönüşmesini sağlayan temel idari değişim aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Arap milliyetçiliğine dayanan "Mevali" politikasının terk edilerek, Müslümanların eşitliğini savunan bir yönetim anlayışının benimsenmesiAnswer
  2. B
    Türk boylarının yerleşik hayata geçmesini sağlamak amacıyla Horasan ve Maveraünnehir bölgelerinde geniş tarım arazilerinin tahsis edilmesi
  3. C
    İslamiyet'in kılıç zoruyla yayılmasını öngören "Cihat" anlayışının tamamen terk edilerek sadece ticari ilişkilerin ön plana çıkarılması
  4. D
    Çin'in bölgedeki siyasi baskısını kırmak için Türk hakanlarına halifelik makamına bağlı özerk hükümdarlık statüsü verilmesi
  5. E
    Gök Tanrı inancının sadece savaşçı özelliklerini ön plana çıkaran unsurlarının korunup, diğer tüm geleneklerin resmi bir tebliğle yasaklanması

Answer

Abbasilerin, Arap milliyetçiliğine dayanan "Mevali" politikasını terk ederek Müslümanların eşitliğini savunan "ümmetçi" bir yaklaşımı benimsemeleri, Türklerin İslamiyet'i kabulündeki temel faktördür.
Talas Savaşı'nın kazanılmasında Türk desteğine ihtiyaç duyan Abbasiler, Emevilerin aksine Arap milliyetçiliği yapmamış ve Arap olmayan Müslümanları hor görmemişlerdir. Bu 'ümmetçi' yaklaşım ve Türklerin askeri/idari yeteneklerine verilen değer, Türklerin İslamiyet'i kendi iradeleriyle benimsemelerinin en kritik nedenidir.

Step-by-Step Solution

1
Emevi dönemindeki idari yapıyı analiz etme
Emevilerin uyguladığı "Mevali" politikası, Arap olmayan Müslümanları dışlayan bir anlayıştır ve Türklerle Araplar arasında şiddetli çatışmalara (örn. Vak'atü'ş-Şı'b) yol açmıştır.
Dönüşümün nedenini anlamak için önceki dönemin engellerini tespit etmek gerekir.
2
Abbasilerin yönetim değişikliğini değerlendirme
750 yılında iktidara gelen Abbasiler, ırk merkezli yönetimden din merkezli (ümmetçi) yönetime geçiş yapmıştır.
Talas Savaşı'ndaki (751) Türk-Arap ittifakının siyasi zeminini bu paradigma değişimi oluşturur.
3
İdari değişimin dinî sonuca etkisini kurma
Sosyal ve ekonomik adaletin (eşit vergilendirme, idari görev alma hakkı vb.) sağlanması, Türklerin İslamiyet'e ısınmasını ve Karluklardan başlayarak kitleler hâlinde Müslüman olmalarını sağlamıştır.
Siyasi hoşgörünün toplumsal kabulü hızlandırdığı gerçeğine ulaşılır.

Key Concept

Mevali Politikasının Terki ve Ümmetçilik Anlayışı

Hints

1
Emevilerin Arap milliyetçisi tutumunun Abbasiler döneminde nasıl değiştiğini düşünün.
2
Arap olmayan Müslümanlara verilen 'Mevali' sıfatının ve bu sınıfa uygulanan kısıtlamaların kalkması, Türklerin kararlarını nasıl etkilemiş olabilir?
3
Eşitlikçi (ümmetçi) yönetim anlayışı, sosyal bariyerleri ortadan kaldırarak dinî bütünleşmeyi hızlandırmıştır.

Practice More

Abbasiler döneminde Türkler için kurulan özel askeri şehirler (Samerra) ve sınır bölgeleri (Avasım) konusuna çalışarak Türklerin İslam dünyasındaki rollerini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question