Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçimi üzerinde hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım olanakları ve pazar koşulları gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bazı sanayi kolları hammaddenin işlenmesi sırasında büyük oranda suya ihtiyaç duyduğu veya hammaddenin taşınmasının maliyetli olması nedeniyle doğrudan hammadde kaynağının yakınına kurulurken; bazı tesisler ise hammaddeye uzak olmasına rağmen ulaşım avantajları (özellikle liman fonksiyonu) nedeniyle belirli merkezlerde toplanmıştır.

Buna göre, aşağıdaki sanayi tesisi ve bulunduğu merkez eşleştirmelerinden hangisi, hammaddeye yakınlık ilkesinden ziyade ulaşım (liman) faktörüyle açıklanabilir?

  1. A
    Artvin (Murgul) - Bakır İşletmeleri
  2. B
    Batman - Petrol Rafinerisi
  3. C
    Giresun (Aksu) - Kağıt Fabrikası
  4. İskenderun - Demir-Çelik SanayiiAnswer
  5. E
    Konya - Şeker Fabrikası

Answer

İskenderun - Demir-Çelik Sanayii eşleştirmesi, hammaddeye yakınlık yerine ulaşım (liman) avantajı ile açıklanmaktadır.
İskenderun'da gelişen demir-çelik sanayisi, Türkiye'nin önemli bir ağır sanayi koludur. Ancak bu bölgede demir madeni (hammadde) veya taş kömürü (enerji kaynağı) bulunmamaktadır. Tesisin burada kurulmasının temel sebebi, İskenderun Limanı'nın sağladığı ulaşım kolaylığı, hinterlandının genişliği ve hammadde ithalatı ile mamul madde ihracatının deniz yoluyla düşük maliyetle yapılabilmesidir. Bu durum 'liman/ulaşım' faktörüne en iyi örnektir.

Step-by-Step Solution

1
Sanayi tesislerinin kuruluş ilkelerini analiz etme
Hammaddeye yakınlık, ulaşım, enerji ve pazar gibi temel faktörler belirlendi.
Soruda istenen 'ulaşım' faktörünü diğerlerinden ayırt etmek için temel mantığı anlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki merkezlerin hammadde varlığını kontrol etme
Artvin (Bakır), Batman (Petrol), Giresun (Orman/Kağıt) ve Konya (Şeker Pancarı) merkezlerinin hammadde kaynağı olduğu saptandı.
Hammaddeye yakınlık ilkesine uyanları eleyerek aykırı olanı bulmak hedeflenmiştir.
3
İskenderun'daki sanayinin nedenini sorgulama
İskenderun'da ne demir cevheri ne de taş kömürü çıkarılmaktadır; ancak liman sayesinde ithal kömür ve hammadde sevkiyatı kolaydır.
İskenderun Demir-Çelik tesisinin hammaddeye uzak, ulaşım olanaklarına yakın bir 'liman sanayisi' örneği olduğu sonucuna varıldı.

Key Concept

Türkiye'de Sanayi Tesislerinin Yer Seçimi Faktörleri

Hints

1
Hammaddeye yakınlık ilkesinde, fabrika ürünün yetiştirildiği veya çıkarıldığı yerin çok yakınında bulunur.
2
Bir liman şehri olmasına rağmen orada işlenen madenin o bölgeden çıkıp çıkmadığına dikkat edin. Demir-çelik için demir Sivas-Malatya'dan, kömür Zonguldak'tan gelir.

Practice More

Benzer bir durum olan Samsun Bakır İşletmeleri ile Karabük/Ereğli Demir-Çelik (enerji kaynağına yakınlık) örneklerini karşılaştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question