Question

Difficulty: MediumBuzul Şekilleri

Türkiye'nin yüksek dağlarında geçmiş jeolojik dönemlere ait buzul izlerine rastlanmaktadır. Bu izlerin görüldüğü yükseltiler, Türkiye'nin hem matematik hem de özel konum şartlarından doğrudan etkilenmektedir.

Buna göre, aşağıdaki dağ kütlelerinin hangisinde buzul aşınım ve birikim şekillerine rastlanan alt sınırın, enlem ve nemlilik faktörlerinin ortak etkisiyle diğerlerine göre daha aşağıda (düşük yükseltide) yer alması beklenir?

  1. A
    Aladağlar
  2. B
    Bey Dağları
  3. Kaçkar DağlarıAnswer
  4. D
    Erciyes Dağı
  5. E
    Cilo Dağları

Answer

Buzul izlerinin en düşük yükseltiden başladığı dağ kütlesi Kaçkar Dağları'dır.
Buzul şekillerinin görüldüğü alt sınırı belirleyen iki temel faktör sıcaklık (enlem) ve yağış miktarıdır (nemlilik). Kaçkar Dağları, Türkiye'nin en kuzeyindeki yüksek dağlardan biri olması nedeniyle daha soğuktur ve Karadeniz etkisiyle en fazla yağış alan bölgedir. Bu iki durum birleşince, Pleistosen dönemindeki buzullar diğer dağlara göre çok daha düşük yükseltilere kadar inebilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Enlem etkisini analiz etme
Türkiye'de kuzeye gidildikçe sıcaklıklar azalır, bu da kalıcı kar ve buzul sınırının deniz seviyesine yaklaşmasına neden olur.
Matematik konum gereği kuzeydeki dağlarda buzul etkisi daha alçaklarda görülür.
2
Nemlilik ve yağış etkisini analiz etme
Yağışın bol olduğu nemli bölgelerde kar birikimi daha fazla olduğu için buzullaşma sınırı alçalır.
Özel konum (denizellik) buzullaşma sınırını aşağı çeken bir diğer faktördür.
3
Dağları karşılaştırma
Seçenekler arasında hem en kuzeyde hem de en nemli bölgede yer alan kütle Kaçkar Dağları'dır.
Kaçkar Dağları'nda buzul izleri 20002000-22002200 metrelere kadar inerken, güneydeki Toroslarda bu sınır 28002800 metre üzerindedir.

Key Concept

Türkiye'de kalıcı kar ve buzul sınırının dağılımında enlem (matematik konum) ve denizellik/nemlilik (özel konum) temel belirleyicidir.

Hints

1
Türkiye'de kalıcı kar sınırının en düşük olduğu yer Karadeniz kıyı kuşağındaki dağlardır.
2
Sıcaklığın düşük (kuzey) ve nemin yüksek olduğu yerlerde buzullar daha aşağılara kadar inebilir.

Practice More

Türkiye'de buzul şekillerine rastlanmayan (yükseltisi yetersiz) dağları (örneğin Yıldız Dağları, Canik Dağları) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question