Question

Difficulty: EasyErozyon ve Heyelan

Türkiye'de toprak kaybına neden olan erozyon süreci ile bir kütle hareketi olan heyelan olayları farklı mekanizmalarla gerçekleşse de bazı hazırlayıcı faktörleri ortaktır. Buna göre, Türkiye'de hem erozyonun şiddetlenmesinde hem de heyelanların sıkça görülmesinde etkili olan ortak temel doğal faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Yağış miktarının yıl içine düzenli dağılmış olması
  2. Yer şekillerinin belirgin bir eğime sahip olmasıAnswer
  3. C
    Bitki örtüsünün her zaman cılız ve seyrek olması
  4. D
    Tarım alanlarında nadas yönteminin yaygınlaşması
  5. E
    Toprağın killi ve suyu emerek şişen bir yapıda olması

Answer

Yer şekillerinin belirgin bir eğime sahip olması seçeneği doğrudur çünkü her iki olay da yer çekimine bağlı hareketler için eğimli bir yüzeye ihtiyaç duyar.
Yer şekillerinin eğimli olması, hem suyun akış hızını artırarak toprağın üst tabakasını süpürmesine (erozyon) olanak tanır hem de kütlenin yer çekimi etkisiyle dengesini kaybederek aşağı doğru kaymasına (heyelan) zemin hazırlar. Türkiye gibi dağlık ve engebeli ülkelerde bu iki olayın da yaygın görülmesinin temel nedeni topografik eğimdir.

Step-by-Step Solution

1
Erozyon ve heyelan mekanizmalarını tanımlama
Erozyon, dış kuvvetlerin toprağı yüzeysel olarak süpürmesidir; heyelan ise kütlenin tabaka halinde kaymasıdır.
Olayların doğasını anlamak ortak noktayı bulmayı kolaylaştırır.
2
Dış kuvvet ve kütle hareketi için gerekli temel şartı belirleme
Hareketin gerçekleşmesi için yer çekiminin kütleyi aşağı çekebileceği eğimli bir arazinin varlığı zorunludur.
Düz arazilerde suyun süpürme gücü azalır ve kütlelerin kayma riski ortadan kalkar.
3
Diğer seçeneklerin bölgesel veya tekil etkilerini eleme
Bitki örtüsü ve nadas gibi faktörlerin heyelanı engellemediği veya sadece erozyonu etkilediği sonucuna varılır.
Hatalı genellemeleri ayıklayarak en temel faktöre ulaşılır.

Key Concept

Erozyon ve Heyelanda Eğim ve Yer Çekimi İlişkisi

Hints

1
Her iki olayda da bir hareket söz konusudur; bu hareketi başlatan temel kuvveti düşünün.
2
Doğu Karadeniz'in ormanlık olmasına rağmen neden hâlâ heyelan bölgesi olduğunu, ancak İç Anadolu'nun neden erozyon bölgesi olduğunu kıyaslayın.

Practice More

Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinin toprak kaybı nedenlerini karşılaştıran tablo sorularını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question