Examkin

Question

Difficulty: Very hardErozyon ve Heyelan

Türkiye'nin yer şekillerinin oluşum ve değişim sürecinde erozyon ve heyelan olayları farklı mekanizmalarla işlemektedir. Bir yamaçta yapılan yoğun ağaçlandırma faaliyetinin, yüzeysel erozyonu (toprak aşınmasını) %90 oranında engellemesine rağmen, aynı yamaçta gerçekleşen büyük ölçekli bir heyelanı durdurmada yetersiz kalmasının temel jeomorfolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Heyelanın gerçekleştiği kayma yüzeyinin, ağaç köklerinin ulaştığı regolit (toprak) tabakasının çok altında, jeolojik bir zayıflık düzleminde yer almasıAnswer
  2. B
    Heyelanların yalnızca iç kuvvetlerin (volkanizma ve deprem) etkisiyle tetiklenmesi, erozyonun ise rüzgar gibi dış kuvvetlere bağlı olması
  3. C
    Ağaçlandırmanın, toprağın su tutma kapasitesini artırarak derin katmanlardaki killi yapının kurumasını tamamen engellemesi
  4. D
    Erozyonun görüldüğü yüksek platoların ortalama yükseltisinin, heyelan bölgelerindeki dağlık alanlardan belirgin şekilde daha fazla olması
  5. E
    Heyelan sahalarının kireçtaşı (kalker) gibi aşırı geçirgen kayaçlardan oluşması nedeniyle bitki köklerinin anakayaya tutunamaması

Answer

Heyelanın kayma yüzeyinin, ağaç köklerinin ulaştığı derinliğin çok altında yer alması nedeniyle ağaçlandırma heyelanı durdurmada yetersiz kalır.
Erozyon, toprağın en üst katmanının su ve rüzgarla yüzeysel olarak süpürülmesidir; bu süreci bitki kökleri toprağı tutarak büyük oranda engeller. Ancak heyelan, yerçekiminin etkisiyle devasa bir kütlenin, ağaç köklerinin ulaştığı derinliğin (regolit tabakasının) çok daha altında yer alan bir kayma düzlemi boyunca hareket etmesidir. Ağaçlar yüzeyi korusa da, derinlerdeki killi tabakanın kayganlaşmasıyla oluşan kütle hareketini durduracak mekanik güce sahip değildir.

Step-by-Step Solution

1
Erozyon ve heyelan süreçlerinin etkilediği toprak katmanlarını belirleyin.
Erozyon toprağın en üstündeki verimli katmanı (A horizonyu) etkilerken, heyelan tüm toprak kütlesini ve bazen anakaya parçalarını kapsar.
Süreçlerin etki alanını anlamak, koruma yöntemlerinin neden işe yaramadığını açıklar.
2
Bitki köklerinin (biyolojik bariyer) derinlik kapasitesini analiz edin.
Ağaç kökleri genellikle toprağın ilk birkaç metrelik kısmında (regolit) etkilidir ve bu tabakayı anakayaya 'kenetleme' kapasitesi sınırlıdır.
Yöntemin fiziksel sınırlarını tespit etmek gerekir.
3
Heyelanın kayma düzlemi (discontinuity plane) ile kök derinliğini kıyaslayın.
Heyelanlarda kayma düzlemi genellikle 5−105-10 metre veya daha derinlerdeki killi/marnlı tabaka dokanakları üzerindedir. Ağaç kökleri bu derinliğe ulaşamaz.
Mekanik yetersizliğin temel nedenine ulaşılır.

Key Concept

Erozyon ve Heyelan Arasındaki Derinlik ve Mekanizma Farkı

Hints

1
Erozyonun sadece toprağın 'yüzeyini' mi yoksa 'tamamını' mı etkilediğini düşünün.
2
Bir ağacın kökleri toprağın ne kadar derinine inebilir? Heyelan gerçekleşirken toprağın hangi seviyeden koptuğunu hayal edin.
3
Erozyon yüzeysel bir süpürülme iken, heyelan büyük bir kütlenin anakaya üzerindeki bir düzlemde kaymasıdır; ağaç kökleri bu derin düzleme ulaşamaz.

Practice More

Karadeniz'deki heyelanların neden ilkbaharda (kar erimeleriyle) arttığını, iç Anadolu'daki erozyonun ise neden bitki örtüsü cılızlığıyla ilişkili olduğunu araştırın.

Alternative Method

Olayları 'yüzeysel aşınım' (erozyon) ve 'blok hareket' (heyelan) olarak kodlamak, derinlik farkını anlamayı kolaylaştırır.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Erozyon ve Heyelan

More questions from this topic